ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
Αριθμός απόφασης 732/2025
ΤΟ ΤΡΙΜΕΛΕΣ ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
4ο Τμήμα
Αποτελούμενο από τους Δικαστές, Θεώνη Μπούρη, Πρόεδρο Εφετών, Δημήτρη Καβαλλάρη, Εφέτη, Ηλία Σταυρόπουλο, Εφέτη – εισηγητή και τη Γραμματέα, Σ.Φ.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριο του στις ……………. για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Της εκκαλούσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία «………….», που εδρεύει στην Αθήνα, με ΑΦΜ ……….., όπως εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο, Σπυριδούλα ΣΑΛΕΜΗ.
Των εφεσιβλήτων: 1) ……………. και 2) …………… οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο, Πετρούλα Μανδηλαρά.
Οι εφεσίβλητοι άσκησαν την από 21.6.2019 αγωγή ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, το οποίο με την με αρ. 1308/2020 απόφασή του κήρυξε εαυτόν κατά τόπο αναρμόδιο και παρέπεμψε αυτήν προς εκδίκαση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς, το οποίο με τη με αριθμό 1470/2021 οριστική του απόφαση δέχθηκε εν μέρει αυτήν.
Την οριστική αυτή απόφαση προσέβαλε η εκκαλούσα με την με αρ. κατ. ……………/2023 έφεση, η οποία ορίστηκε να συζητηθεί (αρ. κατ. 249/142/2024 στο Εφετείο Πειραιώς) στις 5.12.2024 και μετ’ αναβολή στη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης.
Οι πληρεξούσιες δικηγόροι των διαδίκων αναφέρθηκαν στις προτάσεις που κατέθεσαν και ζήτησαν να γίνουν δεκτές.
ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ
ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Η υπό κρίση έφεση κατά της υπ’ αρ. 1470/2021 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, που δίκασε κατά την τακτική διαδικασία, ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (ΚΠολΔ 518 παρ. 2), με την κατάθεση του σχετικού παραβόλου (……………../2023). Είναι, επομένως, τυπικά δεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της.
Με την πρωτοδίκως κριθείσα αγωγή τους, οι ενάγοντες και ήδη εφεσίβλητοι, ζήτησαν να αναγνωριστούν ότι δεν είναι εξ αδιαθέτου ή εκ διαθήκης κληρονόμοι του αποβιώσαντος στις 18.2.2014 στη Σαλαμίνα Αττικής πατρός τους, επικουρικώς δε, ζήτησαν να ακυρωθεί η πλασματική αποδοχής της καταληφθείσας εξ αδιαθέτου κληρονομιάς του εκ της παράλειψης εμπρόθεσμης νομότυπης δήλωσης αποποίησης αυτής εκ μέρους τους, λόγω ουσιώδους πλάνης που έγκειται στην άγνοιά τους περί της επαγωγής της εξ αδιαθέτου κληρονομιάς του αμέσως από το χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου και της νομικής συνέπειας της πλασματικής αποδοχής εκ της παράλειψης εμπρόθεσμης νομότυπης δήλωσης αποποίησης αυτής, παρά το γεγονός της ύπαρξης δημόσιας διαθήκης με την οποία ρητά ο διαθέτης τους απέκλεισε από την κληρονομιά και ιδιόγραφης διαθήκης του ίδιου με την οποία τους άφησε κινητά πράγματα που αποποιήθηκαν νομίμως. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο απέρριψε την αγωγή ως προς την κύρια βάση της και έκανε δεκτή αυτήν ως προς την επικουρική. Η εκκαλούσα με την υπό κρίση έφεσή της, παραπονείται αφενός μεν για εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, επειδή το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δεν απέρριψε την αγωγή και ως προς την επικουρική βάση της, ως απαράδεκτη λόγω αοριστίας, άλλως ως μη νόμιμη, αφετέρου δε για πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων και ζητεί την εξαφάνιση της εκκαλουμένης και την απόρριψη της αγωγής και ως προς την επικουρική βάση της.
Σε σχέση με τον λόγο έφεσης που αφορά την αοριστία της αγωγής, οι ενάγοντες εφεσίβλητοι, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της εκκαλούσας, δεν εξειδίκευσαν στην αγωγή τους την ακριβή ημερομηνία στις αρχές του έτους 2018 που έλαβαν γνώση του θανάτου του κληρονομουμένου πατρός τους, ούτε την ακριβή ημερομηνία ανάγνωσης της δημόσιας διαθήκης που αυτός άφησε, ούτε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες περιήλθε στα χέρια τους η ιδιόγραφη διαθήκη που άφησε, ούτε τις ακριβείς ημερομηνίες στις αρχές του 2018, που οχλήθηκαν από τους προστηθέντες της για την καταβολή των χρεών του κληρονομουμένου και χωρίς να αναφέρουν στην αγωγή την γραπτή και προφορική επικοινωνία που είχαν μέχρι τότε μαζί τους. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος και απορριπτέος, καθώς αρκεί για το ορισμένο της αγωγής ότι οι ενάγοντες έλαβαν γνώση του θανάτου του κληρονομουμένου στις αρχές του 2018, χωρίς να απαιτείται περαιτέρω καθορισμός ακριβέστερης ημερομηνίας και χωρίς να ενδιαφέρουν τα υπόλοιπα γεγονότα που εκθέτει η εκκαλούσα, ελλείψει έννομης επιρροής τούτων, ενόψει του ότι, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, ο κληρονομούμενος απεβίωσε την 18.2.2014 και με τη δημόσια διαθήκη που άφησε δεν τους κατέλιπε κανένα περιουσιακό στοιχείο, συνεπώς δεν ενδιέφερε πότε ακριβώς την ανέγνωσαν, ενώ τα κινητά που τους άφησε με την ιδιόγραφη διαθήκη του τα αποποιήθηκαν με νομότυπη εμπρόθεσμη δήλωση αποποίησης, επομένως, η πλασματική αποδοχή λόγω παράλειψης δήλωσης αποποίησης αφορούσε μόνο την εξ αδιαθέτου κληρονομιά καθ’ ο μέρος δεν περιλήφθηκε στις ως άνω διαθήκες, την ακύρωση της οποίας ζήτησαν λόγω της άγνοιάς τους ότι έπρεπε να υποβάλουν δήλωση αποποίησης και γι’ αυτό το λόγο της εξ αδιαθέτου επαγωγής.
Σε σχέση με το λόγο έφεσης που αφορά το μη νόμιμο της αγωγής (ως προς την επικουρική βάση, που δέχθηκε το πρωτοβάθμιο δικαστήριο), αυτός κρίνεται αβάσιμος και απορριπτέος, καθότι στηρίζεται σε εσφαλμένη προϋπόθεση, ότι, δηλαδή, οι εφεσίβλητοι ενάγοντες ζήτησαν την ακύρωση της πλασματικής αποδοχής λόγω πλάνης τους περί του παθητικού (χρεών) της κληρονομιάς, ενώ με την αγωγή τους επικαλούνταν πλάνη τους σχετικά με την υποχρέωση δήλωσης αποποίησης της εξ αδιαθέτου κληρονομιάς που δεν περιλήφθηκε στις ως άνω διαθήκες (δημόσια και ιδιωτική), δηλαδή για γεγονός που αφορά την επαγωγή της εξ αδιαθέτου κληρονομιάς παρά την ύπαρξη διαθηκών και την αυτόματη κτήση αυτής με την παράλειψη της νομότυπης και εμπρόθεσμης δήλωσης αποποίησης αυτής.
Από όλα τα έγγραφα που παραδεκτά προσκόμισαν οι διάδικοι και επικαλούνται με τις έγγραφες προτάσεις τους είτε για άμεση απόδειξη είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι με αρ. ….., ……/30.10.2019 ένορκες βεβαιώσεις που λήφθηκαν ενώπιον της Ειρηνοδίκη Αθηνών, ούτε και για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, γιατί στην από 21.10.2019 κλήση που επέδωσαν οι εφεσίβλητοι ενάγοντες στην εκκαλούσα εναγομένη, στις 23.10.2019 (……/2019 έκθεση επίδοσης του δικ. επιμ. …… …..), δεν αναγράφεται μία συγκεκριμένη ώρα εξέτασης κάθε μάρτυρα αλλά πολλές, περισσότερες των δύο, ήτοι οι ώρες 09:30, 09:45, 10:00 και 11:00, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ασάφεια για τον ακριβή χρόνο εξέτασης εκάστου εξ αυτών (ΑΠ 8/2025 δημ ΝΟΜΟΣ), αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Στις 18.2.2014, στη Σαλαμίνα Αττικής απεβίωσε ο …. ……….., πατέρας των εφεσιβλήτων. Κατά το χρόνο θανάτου του άφησε πλησιέστερους συγγενείς, τη σύζυγό του, ……………, την ανήλικη κόρη του, ……….. και τους εφεσίβλητους, ενήλικα τέκνα του από προηγούμενο γάμο του. Κατέλιπε, επίσης, την με αρ. …………/19.11.2009 δημόσια διαθήκη που συνέταξε ενώπιον της συμβ/φου Σαλαμίνας, ……… και την από 14.12.2009 ιδιόγραφη διαθήκη του, οι οποίες δημοσιεύτηκαν η πρώτη την 12.5.2015 (αρ. πρακτικού …../2015 Ειρηνοδικείου Σαλαμίνας) και η δεύτερη την 11.1.2018 (αρ. πρακτικού …/2018 Ειρηνοδικείου Σαλαμίνας). Με την πρώτη (δημόσια διαθήκη) δεν άφησε κανένα περιουσιακό στοιχείο στους εφεσίβλητους, ορίζοντάς το ρητά και, επομένως, δεν υπήρξε εκ διαθήκης επαγωγή κληρονομιάς που θα έπρεπε οι εφεσίβλητοι ενάγοντες να αποποιηθούν, ενώ με τη δεύτερη (ιδιόγραφη διαθήκη) τους άφησε από ένα κινητό πράγμα στον καθέναν (έναν πίνακα ζωγραφικής και ένα τραπεζομάντηλο, χειροποίητα κεντημένα), τα οποία με την με αρ. ……/26.2.2018 δήλωση ενώπιον του Ειρηνοδικείου Σαλαμίνας αποποιήθηκαν. Με τη δήλωση αυτή, που ήταν νομότυπη και εμπρόθεσμη (εντός τεσσάρων μηνών από τη δημοσίευση της διαθήκης), οι εφεσίβλητοι αποποιήθηκαν την εκ διαθήκης κληρονομιά που τους επήχθη, αν ήθελε υποτεθεί ότι οι εφεσίβλητοι με την ως άνω ιδιόγραφη διαθήκη κατέστησαν κληρονόμοι επί δήλων πραγμάτων (ΑΚ 1800), ενώ, αν ήθελε υποτεθεί ότι με την ως άνω ιδιόγραφη διαθήκη ο διαθέτης προσπόρισε σε αυτούς ωφέλεια χωρίς να τους καταστήσει κληρονόμους (κληροδοσία) [ΑΚ 1714], τότε η αποποίηση δεν ήταν σύννομη, αφού δεν έγινε με δήλωση προς τους βεβαρημένους με αυτήν κληρονόμους (ΑΚ 2001 παρ. 2). Σε αμφότερες όμως τις περιπτώσεις αυτό που εν προκειμένω ενδιαφέρει είναι ότι οι εφεσίβλητοι με την ως άνω ιδιόγραφη διαθήκη δεν κατέστησαν εν τέλει εκ διαθήκης κληρονόμοι και δεν υπεισήλθαν στην κληρονομιά και στα χρέη αυτής. Και αφού έτσι είχαν τα πράγματα, μετά από οχλήσεις που δέχθηκαν οι εφεσίβλητοι ενάγοντες από προστηθέντες υπαλλήλους της εκκαλούσας κατά το χρονικό διάστημα από Σεπτέμβριο 2017 έως και Ιούνιο 2018 σχετικά με δανειακές οφειλές που είχε ο αποβιώσας πατέρας τους προς αυτήν, ο πρώτος εξ αυτών ζήτησε με τις από 18.10.2018 και 14.12.2018 αιτήσεις του να πληροφορηθεί το λόγο που τους οχλούσαν προσκομίζοντάς μάλιστα και σχετικά έγγραφα (πρακτικό δημοσίευσης της ιδιόγραφης διαθήκης, δηλώσεις αποποίησης αυτής, πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης άλλης διαθήκης πλην της ως άνω δημόσιας και της ιδιόγραφης). Η εκκαλούσα με την από 3.1.2019 απαντητική της επιστολή προς τους εφεσίβλητους ενάγοντες, την οποία παρέλαβε ο πρώτος την 15.1.2019 (βλ. σχετική επισημείωση πάνω στο έγγραφο που προσκομίζει η εκκαλούσα) και ενημέρωσε άμεσα και τη δεύτερη, τους πληροφόρησε ότι παρά την ύπαρξη των δύο διαθηκών και την μη επαγωγή κληρονομιάς εξ αυτών στους εφεσίβλητους, θεωρούσε τους τελευταίους ως κληρονόμους της εξ αδιαθέτου κληρονομιάς του αποβιώσαντος πατρός τους, χωρίς να αναφέρει συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία που αποτελούσαν αυτήν, η οποία τους επήχθη κατά το χρόνο του θανάτου αυτού (18.2.2014) και, αφού δεν την αποποιήθηκαν νομίμως θεωρούσε κατά πλάσμα δικαίου ότι αποδέχθηκαν. Τότε (15.1.2019) για πρώτη φορά οι εφεσίβλητοι, παρότι γνώριζαν για τον χρόνο θανάτου του πατέρα τους τουλάχιστον από τις 27.2.2014 (βλ. το ……./27.2.2014 πιστοποιητικό πλησιεστέρων συγγενών του Δήμου Σαλαμίνος, που εκδόθηκε μετά από υπεύθυνη δήλωση του πρώτου των εφεσιβλήτων, ο οποίος και πληροφόρησε αυθημερόν για το θάνατο την αδερφή του εφεσίβλητη) πληροφορήθηκαν την πλασματική αποδοχή εκ μέρους τους της εξ αδιαθέτου κληρονομιάς του πατρός τους, ενώ τα ειδικότερα αποτελούντα αυτήν περιουσιακά στοιχεία εν προκειμένω δεν αποδείχθηκαν. Μέχρι εκείνη τη στιγμή πίστευαν ότι, εφόσον με την ως άνω δημόσια διαθήκη ο αποβιώσας πατέρας τους δεν του κατέλιπε τίποτα και με την ως άνω δήλωση αποποίησης δεν αποδέχθηκαν την εξ ιδιόγραφης διαθήκης επαγωγή, δεν έφεραν την ιδιότητα του κληρονόμου του και αγνοούσαν από πλάνη ότι επήλθε η εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή την οποία έπρεπε να αποποιηθούν και αυτήν εντός τεσσάρων μηνών από του θανάτου του κληρονομουμένου πατέρα τους. Η ως άνω πλάνη τους (άγνοια), που δεν αφορά την ύπαρξη των χρεών της κληρονομιάς, κρίνεται δικαιολογημένη, ενόψει της δυσχερούς ερμηνείας των νομικών διατάξεων του κληρονομικού δικαίου και της έλλειψης γνώσης εκ μέρους τους της νομικής επιστήμης, είναι δε τόσο σπουδαία και ουσιώδης, ώστε αν οι εφεσίβλητοι ενάγοντες γνώριζαν την αληθινή κατάσταση ως προς την εξ αδιαθέτου επαγωγή δεν θα άφηναν να παρέλθει άπρακτη η προθεσμία αποποίησης, αφού από την όλη συμπεριφορά τους έδειξαν ότι δεν ήθελαν να έχουν καμία σχέση με την κληρονομιαία περιουσία. Επομένως η αγωγή ακύρωσης της πλασματικής αποδοχής της εξ αδιαθέτου κληρονομιάς λόγω μη αποποίησης έπρεπε να γίνει δεκτή κατ’ ουσίαν και να ακυρωθεί αυτή, απορριπτομένου ως αβάσιμου του ισχυρισμού της εκκαλούσας περί απόσβεσης του δικαιώματος ακύρωσης λόγω παρέλευσης εξαμήνου από το χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου, αφού η πλάνη των εφεσιβλήτων εναγόντων συνεχίστηκε μέχρι την 15.1.2019, όταν πληροφορήθηκαν από την εκκαλούσα για την πλασματική αποδοχή, και από τότε μέχρι και το χρόνο άσκησης της αγωγής (28.6.2019, ………./2019 έκθεση επίδοσης του δικ. επιμ. ………….) δεν παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των έξι μηνών. Τα ίδια που δέχθηκε και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, με συμπλήρωση της αιτιολογίας άλλως αντικατάστασης αυτής, όπου απαιτείται, με αυτήν αυτής της απόφασης, δεν έσφαλε στην ερμηνεία και στην εφαρμογή του νόμου, καθώς και στην εκτίμηση των αποδείξεων. Τα αντίθετα υποστηριζόμενα με την έφεση κρίνονται αβάσιμα και απορριπτέα, γι’ αυτό και η έφεση πρέπει να απορριφθεί κατ’ ουσίαν, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου της έφεσης στο δημόσιο ταμείο και να καταδικαστεί η εκκαλούσα στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης των εφεσιβλήτων αυτού του βαθμού δικαιοδοσίας (ΚΠολΔ 183, 176).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζει την έφεση κατ’ αντιμωλία των διαδίκων.
Δέχεται αυτή τυπικά και απορρίπτει κατ’ ουσίαν.
Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου της έφεσης στο δημόσιο ταμείο.
Καταδικάζει την εκκαλούσα στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης των εφεσιβλήτων αυτού του βαθμού δικαιοδοσίας, που καθορίζει σε επτακόσια (700) ευρώ.
Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Πειραιά στις 4/12/2025 και δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του, σε έκτακτη συνεδρίαση, στις 5-12-2025 με απόντες τους διαδίκους και τους πληρεξουσίους δικηγόρους τους.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ