ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
τμήμα 4ο
Αριθμός απόφασης : 559/2026
ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
(4ο τμήμα)
Συγκροτήθηκε από το Δικαστή Δημήτριο Καβαλλάρη, Εφέτη, που ορίστηκε από ορίσθηκε από τον Πρόεδρο του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Εφετείου Πειραιώς, και τη Γραμματέα E.Δ..
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις ……………, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
ΤΗΣ ΕΚΚΑΛΟΥΣΑΣ – ΕΦΕΣΙΒΛΗΤΗΣ : …………… ατομικώς και ως ασκούσας την επιμέλεια της ανήλικης θυγατέρας της ………………, η οποία παραστάθηκε μετά της της πληρεξουσίας της Δικηγόρου Αθηνάς Χαρβαλάκου.
ΤΟΥ ΕΦΕΣΙΒΛΗΤΟΥ – ΕΚΚΑΛΟΥΝΤΟΣ : ………………. ατομικώς και ως ασκούντος από κοινού με την εφεσίβλητη, τη γονική μέριμνα της ανήλικης θυγατέρας τους …………….. ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Δικηγόρο του Δημήτριο Δουλιώτη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 ΚΠολΔ.
Η ενάγουσα – εναγόμενη …………… και ήδη εκκαλούσα άσκησε με την άνω ιδιότητά της στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς την i) από 20.4.2023 και με αριθμό κατάθεσης δικογράφου ΓΑΚ/ΕΑΚ ………./2023 αγωγή της, με την ειδική διαδικασία των διαφορών από οικογένεια το γάμο και την ελεύθερη συμβίωση. Ο εναγόμενος – ενάγων …………. άσκησε στο ίδιο Δικαστήριο την ii) από 28.8.2023 και με αριθμό κατάθεσης δικογράφου ΓΑΚ/ΕΑΚ …………./2023 αντίθετη αγωγή του. Επί των άνω υποθέσεων, αφού συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκε η με αριθμό 3903/2024 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς. Κατά της απόφασης αυτής οι διάδικοι άσκησαν τις εφέσεις τους α) από 23.12.2024 και με αρ. καταθ. ΓΑΚ/ΕΑΚ ……./2025 και β) από 4.4.2025 και με αρ. καταθ. ΓΑΚ/ΕΑΚ ……………/2025, οι οποίες προσδιορίστηκαν για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας.
Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, αφού αυτή εκφωνήθηκε από το πινάκιο, η πληρεξουσία Δικηγόρος της εκκαλούσας αναφέρθηκε στις έγγραφες προτάσεις της, ο δε πληρεξούσιος Δικηγόρος του εκκαλούντος παραστάθηκε με δήλωσε και αναφέρθηκε στις προτάσεις που είχε προκαταθέσει.
AΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Στο Δικαστήριο αυτό εκκρεμούν οι εφέσεις α) από 23.12.2024 και με αρ. καταθ. ΓΑΚ/ΕΑΚ ……../2025 και β) από 4.4.2025 και με αρ. καταθ. ΓΑΚ/ΕΑΚ ………/2025, οι οποίες στρέφονται κατά της με αριθμό 3903/2024 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών από οικογένεια το γάμο και την ελεύθερη συμβίωση κι έχουν ασκηθεί νομότυπα κι εμπρόθεσμα (άρθρο 518 ΚΠολΔ). Είναι, συνεπώς, παραδεκτές και πρέπει να ακολουθήσει η ουσιαστική έρευνα των λόγων τους κατά την ίδια ως άνω ειδική διαδικασία (άρθρο 681 Β ΚΠολΔ σε συνδυασμό με άρθρο 674 § 2 α’ αυτού και ήδη άρθρα 592 επ. ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του από το άρθρο 1, άρθρο ένατο του ν.4335/2015), συνεκδικαζόμενες για λόγους εξοικονόμησης της δίκης και δικαστικών εξόδων. Σημειώνεται ότι εκ περισσού έχει κατατεθεί παράβολο για την (β) έφεση (το με αρ. ………………. e paravolo) του οποίου θα πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στον εκκαλούντα …………….. που κατέθεσε αυτό.
Η ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα, ………….. ατομικά ως ασκούσα την γονική μέριμνα κι επιμέλεια της ανήλικης θυγατέρας της ……………, που είχε αποκτήσει, κατά τη διάρκεια του γάμου της με τον εναγόμενο, με τον οποίο τελεί σε διάσταση, με την i) από 20.4.2023 και με αριθμό κατάθεσης δικογράφου ΓΑΚ/ΕΑΚ …………./2023 αγωγή της που άσκησε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά ζήτησε : α) να μεταρρυθμισθεί ο τρόπος επικοινωνίας του εναγόμενου με τη θυγατέρα του όπως είχε ορισθεί με την με αρ. ………/12.3.2018 συμβολαιογραφική πράξη συναινετικής λύσης γάμου β) με την ιδιότητά της ως ασκούσα την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου της να αναγνωρισθεί ότι ο εναγόμενος να της καταβάλει το ποσό των 550 €, ως μηνιαία διατροφή αυτού, με το νόμιμο τόκο από την καθυστέρηση κάθε δόσης, για χρονικό διάστημα 2 ετών από την επίδοση της αγωγής και να απειληθεί σε βάρος αυτού χρηματική ποινή και προσωπική κράτηση. Ο εναγόμενος/ενάγων ………….. με την από ii) 28.8.2023 και με αριθμό κατάθεσης δικογράφου ΓΑΚ/ΕΑΚ ……………./2023 αντίθετη αγωγή του, αφού παραιτήθηκε από το αίτημα αφαίρεσης της επιμέλειας ζήτησε : α) να του ανατεθεί η αποκλειστική επιμέλεια του τέκνου του, β) επικουρικά να ανατεθεί η συνεπιμέλεια του ανηλίκου τέκνου, που είχε αποκτήσει με την εναγόμενη με χρονική κατανομή αυτή κι εναλλασσόμενη διαμονή αυτού. Με την εκκαλούμενη απόφαση έγινε εν μέρει δεκτή η (α) αγωγή, μεταρρυθμίστηκε ο τρόπος επικοινωνίας του εναγόμενου με την θυγατέρα του, με απειλή χρηματικής ποινής και προσωπικής κράτησης και αναγνωρίστηκε η υποχρέωση αυτού να καταβάλει το ποσό των 350 € ως μηνιαία διατροφή του τέκνου του και απορρίφθηκε η (β) αγωγή. Κατά της απόφασης αυτής παραπονούνται οι άνω διάδικοι με τις εφέσεις τους για λόγους, που ανάγονται σε εσφαλμένη ερμηνεία κι εφαρμογή του νόμου κι εκτίμηση των αποδείξεων, χωρίς αντίθετη έφεση από πλευράς του ενάγοντος.
Με το ν. 4800/2021 (ΦΕΚ Α` 81/21-5-2021) περί “Μεταρρυθμίσεων αναφορικά με τις σχέσεις γονέων και τέκνων, άλλα ζητήματα οικογενειακού δικαίου και λοιπές επείγουσες διατάξεις” και με τα Κεφάλαια Α και Β αυτού αντικαθίσταται ή τροποποιείται σειρά διατάξεων του ενδέκατου Κεφαλαίου του Αστικού Κώδικα για τις σχέσεις γονέων και τέκνων και ιδίως για τα θέματα της γονικής μέριμνας των ανήλικων τέκνων (άρθρα 1510-1541 του Αστικού Κώδικα), ως ίσχυαν, ιδίως μετά τη μεταρρύθμιση του οικογενειακού δικαίου, η οποία συντελέστηκε με το ν. 1329/1983 και εναρμόνισε τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα προς το άρθρο 4 παρ. 2 του Συντάγματος για την ισότητα των φύλων και προς το άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγματος για την προστασία της παιδικής ηλικίας. Η ισχύς του νόμου αυτού, ως προς τα ανωτέρω Κεφάλαια, αρχίζει από τις 16-9-2021 (Κεφάλαιο Η` άρθρο 30), ενώ, κατά τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 18 (Κεφάλαιο Ε`), τα Κεφάλαια Β` και Γ` εφαρμόζονται και στις εκκρεμείς υποθέσεις, επί των οποίων δεν έχει εκδοθεί, μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου, αμετάκλητη δικαστική απόφαση. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1510, 1511, 1512, 1513, 1514, 1518 και 1520 του Α.Κ., όπως αντικαταστάθηκαν ή τροποποιήθηκαν με τον ως άνω νόμο, συνάγεται ότι η γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου του (η οποία εμπεριέχει, ιδίως, την ανατροφή, την επίβλεψη, τη μόρφωση και την εκπαίδευση του τέκνου, καθώς και τον προσδιορισμό του τόπου της διαμονής του), επιπλέον δε, τη διοίκηση της περιουσίας του και την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία ή δίκη, που αφορά στο πρόσωπο ή στην περιουσία του. Σε περίπτωση διαζυγίου, ακύρωσης του γάμου ή διακοπής της συζυγικής συμβίωσης, όταν ανατρέπονται πλέον οι συνθήκες της ζωής της οικογένειας, καταργείται ο συζυγικός οίκος, δημιουργείται χωριστή εγκατάσταση του καθενός από τους γονείς, ωστόσο, οι γονείς εξακολουθούν να ασκούν από κοινού και εξίσου τη γονική μέριμνα. Με την εν λόγω ρύθμιση, η οποία βρίσκεται σε αρμονία με τη διάταξη του άρθρου 1510 εδαφ. α` του ΑΚ, που αναφέρεται στην έγγαμη συμβίωση, καθιερώνεται εκ του νόμου η κοινή άσκηση της γονικής μέριμνας, στην περίπτωση διαζυγίου, ακύρωσης του γάμου ή διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, ακόμη και αν δεν υπάρχει συμφωνία των γονέων ή απόφαση του δικαστηρίου. Με τη νέα ρύθμιση του άρθρου 1513 του ΑΚ, η συνέχιση της από κοινού άσκησης της γονικής μέριμνας μπορεί να αποκλειστεί, εφόσον όμως συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 1514 παρ. 2 του ίδιου Κώδικα και όχι σε κάθε περίπτωση. Με την έννοια αυτή, η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας, σύμφωνα με το νέο δίκαιο είναι υποχρεωτική, αφού ισχύει εκ του νόμου και ανεξάρτητα από το εάν τη θέλουν οι γονείς. Με τον όρο «εξακολουθούν» καταφάσκεται η αναγκαιότητα αδιατάρακτης και αδιάκοπης διαβίωσης του ανηλίκου, υπό τις συνθήκες, υπό τις οποίες ζούσε πριν από το χωρισμό των γονέων του και, ιδίως, αυτές που αφορούν στις μεθόδους και στη φιλοσοφία ανατροφής, διαπαιδαγώγησης, εκπαίδευσής του, τις επιλογές ως προς τις εξωσχολικές του δραστηριότητες, την ψυχαγωγία του και τις κοινωνικές του συναναστροφές, αφού η διάσταση, το διαζύγιο, η διακοπή της συμβίωσης ή η ακύρωση του γάμου των γονέων του, δεν πρέπει να μεταβάλουν τον τρόπο άσκησης της γονικής μέριμνας του ανηλίκου τέκνου, η οποία πρέπει να ασκείται από κοινού και από τους δύο γονείς, καθόσον βασικός σκοπός είναι η ψυχική υγεία του ανήλικου τέκνου, η ομαλή ένταξή του στο κοινωνικό περιβάλλον και η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Με τον όρο “εξίσου” αποδίδεται η θεμελιώδης αρχή του οικογενειακού δικαίου, η οποία εισήχθη με το ν. 1329/1983 και εναρμόνισε, στο θέμα τούτο, τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα προς τα άρθρα 4 παρ. 2 και 21 παρ. 1 του Συντάγματος, περί της ισότιμης συμβολής και των δύο γονέων στην ανατροφή και τη διαπαιδαγώγηση του τέκνου και την ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Για τη λήψη της απόφασης, το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τους έως τότε δεσμούς του τέκνου με τους γονείς και τους αδελφούς του, καθώς και τις τυχόν συμφωνίες που έκαναν οι γονείς του για την άσκηση της γονικής μέριμνας. Με βάση την ως άνω διάταξη του άρθρου 1514 του Α.Κ. συνάγεται ότι, σε περίπτωση που η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας των ανήλικων τέκνων δεν είναι δυνατή, εξαιτίας διαφωνίας των γονέων, η ρύθμιση αυτής γίνεται από το δικαστήριο, ενώ, ως περιπτώσεις διαφωνίας αναφέρονται, ενδεικτικά (“ιδίως”), οι περιπτώσεις που ο ένας γονέας αδιαφορεί ή δεν συμπράττει στη γονική μέριμνα ή δεν τηρεί την τυχόν υπάρχουσα συμφωνία για την άσκηση ή τον τρόπο άσκησής της, ή αν συμφωνία αυτή είναι αντίθετη προς το συμφέρον του τέκνου, ή αν η γονική μέριμνα ασκείται αντίθετα προς το συμφέρον του τέκνου. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι αρκεί, απλώς, η διαφωνία των γονέων για να απονείμει ο δικαστής την αποκλειστική επιμέλεια στον ένα γονέα. Πιο συγκεκριμένα, αν δεν συντρέξει σπουδαίος λόγος, που εγκυμονεί κινδύνους για το παιδί (περίπτωση κακοποιητικού, ψυχικά διαταραγμένου ή παντελώς αδιάφορου γονέα) ή αν δεν συντρέξει πραγματική αδυναμία άσκησης της συνεπιμέλειας από τον ένα γονέα, λόγω της μόνιμης μετεγκατάστασης του παιδιού σε άλλη πόλη ή χώρα, δεν νοείται ανάθεση της αποκλειστικής επιμέλειας στον άλλο γονέα ή έστω κατανομή της επιμέλειας, που μόνο κατ` επίφαση θα επέτρεπε την ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα του παιδιού, διότι, διαφορετικά, ο δικαστής θα υπερέβαινε τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και θα ερμήνευε ή και θα εφάρμοζε εσφαλμένα το άρθρο 1514 του ΑΚ. Ως κατευθυντήρια γραμμή για την άσκηση της γονικής μέριμνας, στην περίπτωση διαφωνίας των γονέων του τέκνου και της προσφυγής τους στο δικαστήριο, αλλά και πυρήνας για τον προσδιορισμό της άσκησής της είναι το “βέλτιστο συμφέρον του τέκνου”, που αποσκοπεί στην ανάπτυξη του ανηλίκου σε μια ανεξάρτητα και υπεύθυνη προσωπικότητα. Ως τέτοιο (συμφέρον του παιδιού) νοείται το σωματικό, υλικό, πνευματικό, ψυχικό, ηθικό και γενικά κάθε είδους συμφέρον, που αποσκοπεί στην ανάπτυξη του ανηλίκου σε μια ανεξάρτητη και υπεύθυνη προσωπικότητα. Για την εξειδίκευση της αόριστης αυτής νομικής έννοιας παρέχονται, για πρώτη φορά, από το νομοθέτη, εκ των προτέρων, προσδιοριστικά στοιχεία, πέραν από το επιβαλλόμενο στο δικαστή καθήκον να σεβαστεί την ισότητα μεταξύ των γονέων και να μην κάνει διακρίσεις, εξαιτίας του φύλου, του σεξουαλικού του προσανατολισμού, της φυλής, της γλώσσας, της θρησκείας, των πολιτικών ή όποιων άλλων πεποιθήσεων, της ιθαγένειας, της εθνικής ή της κοινωνικής προέλευσης ή της περιουσιακής – οικονομικής κατάστασής τους. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1511 παρ. 2 του Α.Κ. “η απόφαση του δικαστηρίου συνεκτιμά παραμέτρους, όπως την ικανότητα και πρόθεση καθενός εκ των γονέων να σεβαστεί τα δικαιώματα του άλλου, τη συμπεριφορά κάθε γονέα κατά το προηγούμενο χρονικό διάστημα και τη συμμόρφωσή του με τις νόμιμες υποχρεώσεις του, δικαστικές αποφάσεις, εισαγγελικές διατάξεις και προηγούμενες συμφωνίες που είχαν συνάψει με τον άλλο γονέα και αφορούν στο τέκνο”. Τα κριτήρια αυτά αναδεικνύονται από το νομοθέτη και ισχυροποιούνται έναντι άλλων, χωρίς, ωστόσο, να δεσμεύουν το δικαστήριο, ως προς την ιεράρχηση ή την υιοθέτησή τους, στο σύνολό τους. Το κανονιστικό νόημα της αόριστης νομικής έννοιας υπερτερεί έναντι άλλου έννομου συμφέροντος, κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας (λ.χ. του συμφέροντος των γονέων, των απώτερων ανιόντων, τρίτων προσώπων που έρχονται σε επαφή με το παιδί). Γνώμονας για τη σχετική απόφαση του δικαστηρίου είναι μόνο το συμφέρον του ανήλικου παιδιού, όπως τούτο κρίνεται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση χωριστά, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες της κάθε υπόθεσης. Η εξατομικευμένη κρίση συνιστά και εφαρμογή της επιταγής του άρθρου 2 παρ. 1 του Συντάγματος, η οποία αποκλείει τη στερεότυπη αντιμετώπιση, ως προς την αξιολόγηση ατόμων και προσωπικών σχέσεων. Έτσι, κρίσιμα προς τούτο στοιχεία είναι, μεταξύ άλλων, η καταλληλότητα του ή των γονέων για την ανάληψη του έργου της διαπαιδαγώγησης και της περίθαλψης του ανηλίκου τέκνου, υπό καθεστώς ηρεμίας και ασφάλειας, καθώς και οι αναπτυχθέντες μέχρι τότε, με ανεπηρέαστη επιλογή, δεσμοί του διαθέτοντος ικανότητα διάκρισης τέκνου με τους γονείς του και τυχόν αδελφούς του, ενώ μεγάλης σημασίας είναι και η, κατά το δυνατό, μικρότερη διατάραξη του μέχρι τούδε τρόπου ζωής του παιδιού, έτσι ώστε να διαφυλαχθεί, κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ο ψυχικός και συναισθηματικός κόσμος του, δεδομένου ότι η διάσπαση της έγγαμης συμβίωσης των γονέων, με συνεπακόλουθο και τη διάσπαση της οικογενειακής συνοχής, έχει ήδη κλονίσει την ψυχική ισορροπία και την αίσθηση ασφάλειας του τέκνου. Η μικρή ηλικία του ανήλικου τέκνου και το φύλο του δεν αποτελούν κυρίαρχο, κατά νόμο, στοιχείο για τον προσδιορισμό του συμφέροντος του ανηλίκου, αναφορικά με την ανάθεση της γονικής μέριμνας ή επιμέλειας στον ένα από τους γονείς του, γιατί η άποψη ότι η γονική μέριμνα των μικρής ηλικίας τέκνων πρέπει να ανατίθεται στη μητέρα τους, λόγω του ότι έχουν ανάγκη της μητρικής στοργής και ιδιαίτερων περιποιήσεων, εξακολουθεί να ισχύει, κατά τις νεότερες ιατρικές, παιδαγωγικές και ψυχολογικές έρευνες, μόνο για την πρώιμη νηπιακή ηλικία, για την οποία αναγνωρίζεται υπεροχή στη μητέρα, ενώ, για το μεταγενέστερο χρόνο, αναγνωρίζεται ο σοβαρός ρόλος του πατέρα στην όλη διαμόρφωση των διαπροσωπικών σχέσεων του τέκνου. Ουσιώδους σημασίας είναι και η επισημαινόμενη στο νόμο ύπαρξη ιδιαίτερου δεσμού του τέκνου προς τον ένα από τους γονείς του και η περί αυτού ρητώς εκφραζόμενη προτίμησή του, την οποία συνεκτιμά το δικαστήριο, ύστερα και από τη στάθμιση του βαθμού ωριμότητάς του, εφόσον αυτή είναι προϊόν ελεύθερης και ανεπηρέαστης επιλογής του ανηλίκου. Πρέπει, εξάλλου, να λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη ότι ο ανήλικος, που έχει ακόμη ατελή την ψυχοπνευματική ανάπτυξη και την προσωπικότητά του υπό διαμόρφωση, υπόκειται ευχερώς σε επιδράσεις και υποβολές των γονέων ή άλλων, οι οποίες, έστω και χωρίς επίγνωση γενόμενες, οδηγούν ασφαλώς στο σχηματισμό της μονομερούς διαμόρφωσης και προτίμησης προς τον ένα από τους γονείς, οπότε η προτίμησή του δεν εξυπηρετεί πάντοτε και το βέλτιστο συμφέρον του. Έτσι, υπό το κράτος της κατάστασης αυτής, το συμφέρον του ανηλίκου μπορεί να επιβάλει να συμβιώνει τόσο με τη μητέρα του όσο και με τον πατέρα του και, ακολούθως, εφόσον έτσι προκαλείται η μικρότερη δυνατή διατάραξη του τρόπου ζωής του, να ανατίθεται η άσκηση της επιμέλειας αυτού από κοινού στη μητέρα και τον πατέρα του, δηλαδή, να γίνεται χρονική (ή εναλλασσόμενη) κατανομή αυτής ανάμεσα στους δύο γονείς ενώ και η γονική μέριμνα να ανήκει από κοινού και στους δύο, οι οποίοι θα οφείλουν να φροντίζουν για την ομαλή ανάπτυξη και το καλό του τέκνου τους από κοινού. Η έλλειψη δε συνεργασίας των γονέων δεν πρέπει να συνιστά εμπόδιο επιλογής της χρονικής κατανομής της επιμέλειας. Συναφής και η ΕΔΔΑ, ….. κατά Ελλάδος της 16.6.2016 σε ΕφΑΔΠολΔ 2016. 785, παρατ. Δεμερτζή, σκ. 72, κατά την οποία η έλλειψη συνεργασίας των γονέων δεν απαλλάσσει τις εθνικές αρχές από τη χρήση όλων των μέτρων που θα επιτρέψουν τη διατήρηση του οικογενειακού δεσμού. Επίσης, η τυχόν εξάρτηση της χρονικά κατανεμημένης γονικής μέριμνας ή επιμέλειας από τη διάθεση συνεργασίας των γονέων αποδυναμώνει τη συγκεκριμένη λύση, διότι αφήνει τη δυνατότητα στο γονέα, που είναι περισσότερο συναισθηματικά δεμένος με τα παιδιά, να τα επηρεάσει σε βάρος του άλλου γονέα και να επιτύχει, μέσω της άρνησής του να συνεργαστεί για μια τέτοια λύση, το μείζον, ήτοι να ασκεί αυτός αποκλειστικά τη γονική μέριμνα ή επιμέλεια των τέκνων, περιθωριοποιώντας τον άλλο γονέα. Για το σκοπό αυτό, λαμβάνεται υπόψη η προσωπικότητα και η παιδαγωγική καταλληλότητα και υπευθυνότητα κάθε γονέα και συνεκτιμώνται οι συνθήκες κατοικίας και η οικονομική κατάσταση τούτων. Διάκριση πρέπει να γίνεται μεταξύ της χρονικής κατανομής της άσκησης της επιμέλειας μεταξύ των γονέων και της εναλλασσόμενης διαμονής (κατοικίας) του τέκνου. Η πρώτη συνιστά μορφή κατανομής της άσκησης της γονικής μέριμνας με περιοδικότητα και συνεπάγεται ότι το παιδί έχει εναλλασσόμενη κατοικία στον τόπο κατοικίας του γονέα του, ο οποίος, στο πλαίσιο αυτό, ασκεί μόνος του, κάθε φορά, τις πράξεις επιμέλειας του παιδιού για όλα τα θέματα, με εξαίρεση εκείνα που αφορούν στον πυρήνα, κατ` άρθρο 1519 παρ. 1 του Α.Κ. Αντιθέτως, η εναλλασσόμενη διαμονή μπορεί να διαταχθεί από το δικαστήριο αυτοτελώς, χωρίς την κατανομή της άσκησης της επιμέλειας, οπότε οι γονείς εξακολουθούν να ασκούν από κοινού την επιμέλεια του παιδιού (συνεπιμέλεια) (ΑΠ 742/2024, ΑΠ 78/2023, ΑΠ 1988/2022, ΑΠ 1878/2022, ΑΠ 535/2022, ΑΠ 155/2022, ΑΠ 1186/2021, ΑΠ 426/2021, ΑΠ 1135/2020, ΑΠ 358/2019, βλ και βλ. Γ. Λέκκας, Η επιμέλεια του παιδιού κατά τον ΑΚ μετά το Ν. 4800/2021, 2021, αρ. 356, Μ. Σταθόπουλος, Η νέα ρύθμιση της συνεπιμέλειας, ΕλλΔνη 2021, σελ. 961επ., Α. Βαλτούδης, Συνεπιμέλεια και εναλλασσόμενη κατοικία στο νέο Οικογενειακό Δίκαιο, ΕλλΔνη 2021, 999επ., Μ. Ράμμου, Η καθιέρωση του θεσμού της συνεπιμέλειας στο πλαίσιο της αναμόρφωσης του οικογενειακού δικαίου, ΕλλΔνη 2021, 1115 επ., Γ. Βαλμαντώνης, Η προσαρμογή του ελληνικού οικογενειακού δικαίου στις σύγχρονες ευρωπαϊκές νομοθεσίες, με την καθιέρωση του κανόνα της από κοινού άσκησης της γονικής μέριμνας μετά το χωρισμό των γονέων, ΕλλΔνη 2021, σελ. 1075επ.). Σε κάθε περίπτωση το κανονιστικό περιεχόμενο της έννοιας αυτής του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού συγκεκριμενοποιείται εκάστοτε με βάση τις επικρατούσες συνθήκες σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο, καθώς επίσης και κυρίως τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε παιδιού. Το συμφέρον του παιδιού προσδιορίζεται εξατομικευμένα με αναφορά σε συγκεκριμένο εκάστοτε παιδί και τις ανάγκες του, όπως αυτές προσδιορίζονται ιδίως από την κατάσταση της υγείας του, την ηλικία του, τις οικογενειακές και κοινωνικές συνθήκες, υπό τις οποίες διαβιώνει το παιδί, και αναλύεται στις επί μέρους πτυχές του δικαιώματος της προσωπικότητας του παιδιού. (ΑΠ 119/2023).
Από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων που εξετάστηκαν στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου (βλ. πρακτικά συνεδρίασης αυτού), καθώς και από όλα τα έγγραφα που προσκόμισαν με νόμιμη επίκληση οι διάδικοι, και μεταξύ αυτών μηνυμάτων sms (short message service), που αντάλλαξαν μεταξύ, από τις προσκομιζόμενες κα επικαλούμενες από τους διαδίκους φωτογραφίες, η γνησιότητα των οποίω δεν αμφισβητήθηκε (άρθρα 444 αρ. 3. 448 παρ. 2, 457 παρ. 4 ΚΠολΔ. Β για το επιτρεπτό αυτών ως αποδεικτικό μέσο, ΑΠ 95/2014, ΑΠ 139/20 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ), από τις προσκομιζόμενες με επίκληση από τον εναγόμενο/ ενάγοντα υπ’ αριθμ. ……../25-01-2024 και …../25-01-2024 ένορκες βεβαιώσεις των ……………….. και ………………., αντίστοιχα, που ελήφθησαν ενώπιον της Συμβολαιογράφου Πειραιώς …………… κατόπιν νόμιμης και εμπρόθεσμης κλήτευσης της ενάγουσας-εναγόμενης (βλ. την υπ’ αριθμ. ………../19-01-2024 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών, ………….), αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά. Οι διάδικοι τέλεσαν μεταξύ τους νόμιμο θρησκευτικό γάμο στις 20-09-2014 σύμφωνα με τους κανόνες της της Ανατολικής Ορθόδοξης του Χριστού Εκκλησίας στου Ναό ……………. στον Πειραιά Αττικής, από τον οποίο απέκτησαν ένα ανήλικο, ήτοι τη …………….., που γεννήθηκε την 01-03-2016, ηλικίας κατά το χρόνο συζήτησης των αγωγών 8 ετών (βλ. το από 09-09-2022 πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του Δήμου Περάματος Αττικής). Ο …………. υπηρετεί ως ανθυπασπιστής στο Λιμενικό Σώμα ενώ η ………….. στο Πολεμικό Ναυτικό. Η έγγαμη συμβίωσή τους διασπάστηκε δύο μήνες μετά τη γέννηση της ανήλικης κόρης τους, και ήδη ο γάμος τους έχει λυθεί δυνάμει της με αρ. ……./02-3-2018 πράξης συναινετικής λύσης γάμου επικοινωνίας, επιμέλειας και διατροφής της Συμβολαιογράφου Πειραιώς …………., στην οποία ενσωματώθηκε το από 02-2018 ιδιωτικό συμφωνητικό τους για τη συναινετική λύση του γάμου και για τη ρύθμιση της επιμέλειας, της επικοινωνίας και της διατροφής αναφορικά την ανήλικη κόρη τους. Με το άνω συμφωνητικό οι διάδικοι συμφώνησαν ότι η επιμέλεια της ανήλικης κόρης τους θα ασκείτο αποκλειστικά από τη μητέρα της …………… , και ότι ο …………. θα έχει δικαίωμα επικοινωνίας 1) Κάθε Τετάρτη από ώρα 16:30 μ.μ. έως ώρα 20:30 μ.μ., 2) δεύτερο και τέταρτο Σαββατοκύριακο κάθε μήνα από ώρα 10:00 π. Σαββάτου έως ώρα 19:00 μ.μ. της Κυριακής, 3) Κατά τις εορτές Χριστουγέννων – Νέου Έτους μία εβδομάδα και ως εξής: α) κάθε ζυγό έτος από τις 23 Δεκεμβρίου και ώρα 10:00 π.μ. έως τις 30 Δεκεμβρίου κα 18:00 μ.μ. και β) κάθε μονό έτος από τις 30 Δεκεμβρίου και ώρα 10:0 έως τις 6 Ιανουαρίου και ώρα 18:00 μ.μ., 4) Κατά την εορτή του Πάσχα (1) εβδομάδα και ως εξής: α) κάθε μονό έτος από την Μεγάλη Δευτερα ώρα 10:00 π.μ. έως την Κυριακή του Πάσχα και ώρα 18:00 μ.μ. και ζυγό έτος από τη Δευτέρα του Πάσχα (της Διακαινησίμου) και ώρα 10: έως την Κυριακή του Θωμά και ώρα 18:00 μ.μ., 5) το καλοκαίρι, δε ημέρες, αναλόγως με τις ημέρες των αδειών τους και σε συνεννόηση τους και 6) στην ονομαστική εορτή και τα γενέθλια του πατέρα της, 18:30 μ.μ. έως ώρα 20:30 μ.μ. Συμφωνήθηκε ακόμα ότι ο …………. θα καταβάλει το ποσό των 200 € μηνιαίως ως διατροφή του τέκνου του. Έως τον Σεπτέμβριο του 2022 η επικοινωνία αυτή γινόταν απρόσκοπτα, όπως είχε καθορισθεί με το ως άνω ιδιωτικό συμφωνητικό, με κάποιες διαφοροποιήσεις – παρατηρήσεις από πλευράς του ……………, όμως από τις 6.9.2022 μετά τις θερινές διακοπές του έτους 2022, κατά τις οποίες το τέκνο το είχε ο ………….., η ανήλικη αρνείτο πλέον να συναντήσει τον πατέρα της. Η …………. κάλεσε το Α.Τ προκειμένου να καταγραφεί το γεγονός της άρνησης του ανηλίκου και καθώς αυτή συνεχιζόταν απευθύνθηκε στην ψυχολόγο ………….., η οποία πραγματοποίησε συνεδρίες με την ανήλικη και την μητέρα της. Η τελευταία κατόπιν κλινικής αξιολόγησης όπως ανέφερε στις από 5.10.2022 και 15.11.2022 γνωματεύσεις της για δικαστική χρήση, διαπίστωσε ότι η ανήλικη ……. εμφάνιζε έντονα αγχώδες και φοβικό συναίσθημα σχετικά με την επικοινωνία με τον πατέρα της, έντονη συναισθηματική επιβάρυνση επιδεικνύοντας καταθλιπτικόμορφο συναίσθημα, με συνοδή συναισθηματική ανησυχία και αναστάτωση. Η άνω ψυχολόγος συνέστησε την ψυχοθεραπευτική παρακολούθηση της ανήλικης, αλλά και την συμβουλευτική καθοδήγηση του …………….. από την ίδια, όμως ο τελευταίος ώστε να διαχειρισθεί αποτελεσματικά τη συμπεριφορά του με σκοπό αποκατασταθεί η δυσλειτουργική τους επικοινωνία. O …………. όμως αρνήθηκε να συναντηθεί μαζί της επικαλούμενος ότι η ανωτέρω δεν είχε διορισθεί από Δημόσιο Φορέα (Εισαγγελία ή Αστυνομία) αμφισβητώντας την αντικειμενικότητά της και επισκέφτηκε τον παιδοψυχίατρο ……………. με τον οποίο έκανε 3 συνεντεύξεις. Παράλληλα υπέβαλε έγκληση σε βάρος της συζύγου του για την μη πραγματοποίηση της επικοινωνίας. Kατόπιν της από 10.10.2022 και με αρ. καταθ, ………../2022 αίτησης της …………. εκδόθηκε η με αρ. 666/2023 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, η οποία μεταρρύθμισε προσωρινά τον τρόπο επικοινωνίας ορίζοντας αυτή να πραγματοποιείται δύο ημέρες την εβδομάδα επί δυόμιση ώρες από τις ώρες 17.00 έως 19.30, εναλλακτικά: α) κάθε Τετάρτη ή Δευτέρα, β) κάθε Σάββατο ή Κυριακή ή Παρασκευή με σειρά προτεραιότητας των άνω ημερών, σε ιδιωτικό χώρο ψυχαγωγίας της νεότητας επιλογής του πατέρα, στον οποίο θα προσερχόταν η ανήλικη με τη μητέρα της και θα την παραλάμβανε μετά το πέρας αυτής. Ωστόσο οι διάδικοι έδιναν διαφορετική ερμηνεία στην άνω απόφαση, καθώς η ………… επιδίωκε την κυκλική εναλλαγή των ημερών, δυνατότητα που κατά την άποψή της παρείχε η άνω απόφαση και την βόλευε καλύτερα, ενώ ο ……………. αυστηρά τις αρχικές ημέρες Τετάρτη και Σάββατο, ενόψει και των υπηρεσιακών του υποχρεώσεων. Και αυτός όμως ο περιορισμένος τρόπος επικοινωνίας, που λειτούργησε έως τις 21.6.2023 δεν επέφερε εξομάλυνση της σχέσης του ……………. με τη θυγατέρα του, καθώς η τελευταία σχεδόν μετά σύντομο χρονικό διάστημα κατευθυνόταν προς τη μητέρα της που παραβρισκόταν, έστω σε απόσταση στο χώρο. Κατά τον …………….. η τέως σύζυγός του έφερνε την ανήλικη πάντα εκνευρισμένη και με κακή διάθεση και δεν απομακρυνόταν από το οπτικό της πεδίο, ενώ κατά την άνω απόφαση όφειλε να μην ασκεί παρεμβατικό ρόλο. Κατά δε την …………… ο ……………. επιδίωκε να φωτογραφίζει χαρούμενες στιγμές της θυγατέρας της, με μοναδικό σκοπό να χρησιμοποιήσει αυτές στο Δικαστήριο. Είναι άξιο μνείας ότι η ………… καταδικάσθηκε σε πρώτο βαθμό για παραβίαση συμφωνίας που επικυρώθηκε από συμβολαιογράφο αναφορικά με την επικοινωνία ανήλικων τέκνων για το διάστημα από 21.6.2023 έως 11.11.2023, με την με αρ. 12/2025 απόφαση του Ναυτοδικείου Πειραιά, όμως κατά της απόφασης αυτής έχει ασκήσει έφεση. Ωστόσο για την ίδια πράξη που φέρεται ότι είχε λάβει χώρα στις 24.9.2022 έχει αθωωθεί με την με αρ. 120/2023 απόφαση του ιδίου Δικαστηρίου. Κατόπιν παραγγελίας της Εισαγγελίας Ανηλίκων Πειραιά, έλαβε χώρα παιδοψυχιατρική εκτίμηση της ανήλικης από το παιδοψυχιατρικό τμήμα του Τζαννείου Νοσοκομείου Πειραιά από τον παιδοψυχίατρο ………….. σε συνεργασία με την κοινωνική Λειτουργό ……………. και την ψυχοπαιδαγωγό ………….. σε συνεδρίες στις οποίες έλαβε χώρα και ο πατέρας της ανήλικης …………….. Κατά το με αρ. πρωτ. 23.10.2023 απαντητικό έγγραφο των ανωτέρω η ανήλικη είναι ένα παιδί με καλό γνωστικό δυναμικό και ψυχική συγκρότηση, που βρίσκεται σε ψυχική ένταση λόγω αρνητικής σχέσης με τον πατέρα της, χωρίς να εμφανίζει ενεργό ψυχοπαθολογία. Οι άνω ειδικοί δεν προσδιόρισαν την αιτία της αποξένωσης του πατέρα με την ανήλικη και συνέστησαν συμβουλευτική του πατέρα και της μητέρας με ειδικούς ψυχικούς υγείας και παιδοψυχιατρική παρακολούθηση του τέκνου, όσον αφορά δε τις καθορισμένες επικοινωνίες, ο …………. να προσέρχεται χωρίς τη συνοδεία άλλων προσώπων και να παραλείπει να φωτογραφίζει και να βιντεοσκοπεί την ανήλικη χωρίς τη θέλησή της. ¨Εξάλλου διαπιστώθηκε η καλή επικοινωνία και συνεργασία της ανήλικης με τη μητέρα της, παρόλο που η ανήλικη δεν έχει αυτονομηθεί στην καθημερινότητά της απόλυτα και κοιμάται στο ίδιο κρεββάτι με την μητέρα της. Την οικία της μητέρας επισκέφθηκε και κοινωνική λειτουργός, που διαπίστωσε τις άριστες συνθήκες διαβίωσης της ανήλικης και είχε εκτενή συζήτηση τόσο με την ανήλικη και την ίδια την μητέρα, την οποία χαρακτήρισε ως άνθρωπο ψύχραιμο, συναινετικό και χαμηλών τόνων, που δεν έχει ανάγκη να κατηγορήσει το πρότυπο του πατέρα για τη σχέση της με το τέκνο, ανυποχώρητη όμως σε δύσκολες και κακοποιητικές συμπεριφορές, στάση που κατά την άνω κοινωνική λειτουργό έχει επηρεάσει και την ανήλικη αναφορικά στη σχέση με τον πατέρα της. Η ίδια όμως μίλησε στην μητέρα για την ανάγκη να μετριαστεί ο θυμός της ανήλικης για τον πατέρα της, συναίσθημα το οποίο υπονομεύει τη ψυχική της υγεία σε μελλοντικό επίπεδο και κατά την άποψή της θα βοηθούσε στην κατεύθυνση αυτή η ένταξη του πατέρα αυτής σε πρόγραμμα συμβουλευτικής, για το πώς θα κτίσει υγιή σχέση με την ανήλικη με καλή και υπομονετική συμπεριφορά (βλ. την Έκθεση Κοινωνικής Έρευνας της κοινωνικής λειτουργού …….., στο με αρ. πρωτ. ………./7.9.2023 έγγραφο του Δήμου Κερατσινίου προς την Εισαγγελία Ανηλίκων Πειραιά). Σημειώνεται ότι η ανήλικη είναι απολύτως ενταγμένη στη σχολική κοινότητα όπου φοιτά κι έχει καλές επιδόσεις. Εξάλλου στην παρούσα δίκη οι διάδικοι αποκλίνουν τελείως ως προς τις επιδιώξεις τους. Ο ………… ζητά την αποκλειστική επιμέλεια άλλως συνεπιμέλεια της ανήλικης, χωρίς να επικαλείται πρακτικούς τρόπους που αυτή μπορεί να υλοποιηθεί με δεδομένη την στάση του ανήλικου, ενώ από την άλλη πλευρά η ……………. επιδιώκει την μεταρρύθμιση και περιορισμό του τρόπου επικοινωνίας όπως, είχε καθορισθεί στο ως ιδιωτικό συμφωνητικό λύσης του γάμου, ζητώντας την διενέργεια ψυχιατρικής πραγματογνωμοσύνης του τέως συζύγου της και συνεδρίες του ιδίου και της ανήλικης. Εξάλλου η ανήλικη σταθερά από την γέννησή της διέμεινε με την μητέρα της, χωρίς ουσιαστικά να γνωρίσει την έννοια της οικογένειας, λόγω του σύντομου χρόνου που διέκοψαν τη συμβίωσή τους οι διάδικοι μετά την γέννησή της. Με την μητέρα της είναι στενά συνδεδεμένη, η οποία την αγαπά και φροντίζει γι΄αυτή, οι δε συνθήκες διαβίωσης στην οικία αυτής, όπως εκτέθηκε είναι άριστες. Ο ………….. επικοινωνούσε με τη θυγατέρα του σε τακτή βάση το διάστημα από το 2018 έως τις 6.9.2022. Για το διάστημα αυτό και ιδίως στις θερινές διακοπές που είχε το τέκνο του συνεχόμενα δεν μπορεί να του αποδοθεί κάποιο παράπτωμα, ιδίως άσχημη ή ακόμα και κακοποιητική συμπεριφορά. ¨Οσα κατέγραψε η ψυχολόγος …………. ως παράπονα του τέκνου, που της μετέφερε το ίδιο (ο πατέρας δεν ασχολείτο μαζί της, αναθέτοντας τη φροντίδα της, είτε στη γιαγιά της είτε στη σύντροφό του, σε μία περίπτωση την είχε χάσει σε νεροτσουλήθρες και κάποτε την είχε μαλώσει αναφέροντας ότι θα τη χτυπήσει) δεν δικαιολογούν σε καμία περίπτωση τη διακοπή των σχέσεων μαζί του. Η ……………… ισχυρίζεται ότι έχει βίαιο κι εκρηκτικό χαρακτήρα, όμως έχει καταγραφεί μόνο ένα περιστατικό έντασης με την ίδια στις 10.9.2022 (επικοινωνία με το τέκνο που δεν πραγματοποιήθηκε), κατά το οποίο φέρεται ότι την απείλησε και την εξύβρισε, για το οποίο κρίθηκε ένοχος ενδοοικογενειακής εξύβρισης, ενώ αθωώθηκε για την πράξη της απειλής (βλ. την με αρ. 113/2024 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Πειραιά). Πρέπει να σημειωθεί ότι καταβάλει ανελλιπώς την ορισθείσα διατροφή, είτε με το αρχικό συμφωνητικό είτε με την με αρ. 666/2023 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων. Πλέον διαμένει με την νέα του σύζυγο …………, (εξετάστηκε ως μάρτυρας στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο) με την οποία έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης και την θυγατέρα αυτής ονόματι ……., που είναι στην ίδια ηλικία περίπου με την …… Τα πρόσωπα αυτά δεν είναι άγνωστα στην τελευταία, όμως η άρνηση επικοινωνίας που εκφράζει η ανήλικη με τον πατέρα της έπεται ότι περιλαμβάνει και τα πρόσωπα αυτά. Επίσης η συμβίωση του εφεσίβλητου/εκκαλούντος με τη νέα του σύζυγο είναι ένα νέο στοιχείο, το οποίο δεν ήταν οικείο στην ανήλικη και πρέπει να σημειωθεί ότι στην οικία αυτή δεν υπάρχει χωριστό δωμάτιο για τη διαβίωσή της. Με αυτά τα δεδομένα και με γνώμονα το συμφέρον της ανήλικης, λαμβάνοντας υπόψη και την δική της εκπεφρασμένη άποψη, θα πρέπει καταρχήν να ορισθεί ως διαμονή του τέκνου η οικία της μητέρας του. Στο παρόν στάδιο δεν είναι δυνατή η διαμονή της ανήλικης στην οικία του πατέρα της για συνεχόμενο χρονικό διάστημα, είτε αποκλειστικά είτε με τη μορφή της εναλλασσόμενης διαμονής, αφού αυτό καλώς ή κακώς δεν επιθυμεί καμία επαφή μαζί του. Η δε άποψη της ανήλικης εκφράσθηκε από προσωπική επικοινωνία με το Δικαστή, τόσο στο πρωτοβάθμιο όσο και το παρόν Δικαστήριο (άρθρο 612 ΚΠολΔ) και με δεδομένη την ηλικία της και το βαθμό ωριμότητάς της οφείλει να γίνει σεβαστή. Η επιβολή της υποχρεωτικής συναναστροφής με τον πατέρα του και διαμονή στην οικία του, εκτιμάται ότι θα φέρει αντίθετα αποτελέσματα και το μόνο που θα κάνει να οξύνει την αντιπαράθεση μεταξύ των διαδίκων. Επίσης με δεδομένη την ασυνεννοησία και την αντιπαράθεση που εξακολουθεί να υπάρχει μεταξύ των διαδίκων, αλλά και τη διαμορφωθείσα κατάσταση, το συμφέρον της ανήλικης επιβάλλει η επιμέλεια αυτής στις περισσότερες λειτουργίες αυτής να ανατεθεί στην μητέρα της. Η ………. θα λαμβάνει τις αποφάσεις για όλα τα ζητήματα που αφορούν θέματα καθημερινότητας του τέκνου (ένδυση, φαγητό, εξωσχολικές δραστηριότητες, ψυχαγωγία), όπως και πράξεις που έχουν επείγοντα χαρακτήρα, με ενημέρωση του ……………., όταν απαιτείται από τη φύση και σοβαρότητα των υποθέσεων αυτών (ιατρικές επισκέψεις) και υπάρχει μεταβολή από το σύνηθες πρόγραμμα του τέκνου. Για τα ζητήματα όμως εκπαίδευσης, ιδίως όσων εκφεύγουν της καθημερινότητας κι έχουν επιρροή στο μέλλον του τέκνου (λ.χ. επιλογή σχολείου ή αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος), οι διάδικοι θα αποφασίζουν από κοινού και ο …………. θα έχει δικαίωμα να ενημερώνεται απευθείας από το σχολείο ή το φροντιστήριο, που φοιτά η ανήλικη και να ζητά πληροφορίες. Η ……………. θα μεριμνά για όλα τα θέματα υγείας του τέκνου, όμως δεν θα έχει το δικαίωμα να απευθυνθεί σε ειδικό ψυχικής υγείας για την ανήλικη, εκτός από αυτόν που θα ορίσει το Δικαστήριο, ή άλλον χωρίς τη συναίνεση του ………… Κατά λοιπά θα ισχύει η διάταξη του άρθρου 1519 παρ. 1 ΑΚ. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο κατά βάση ορθώς έκρινε ότι η επιμέλεια του προσώπου του ανηλίκου τέκνου, πρέπει να τεθεί στην μητέρα του ………….., όμως κρίνεται ορθότερο ο πατέρας αυτού, στον οποίο όπως εκτέθηκε, δεν μπορεί να αποδοθεί κάποιο παράπτωμα, να έχει ενεργότερο ρόλο, με μία μορφή συνεπιμέλειας μεταξύ των διαδίκων, για τα ζητήματα εκπαίδευσης και ψυχικής υγείας της ανήλικης. Κατόπιν αυτών θα πρέπει κατά παραδοχή της (β) έφεσης του …………., να εξαφανισθεί η εκκαλούμενη απόφαση και να γίνει εν μέρει δεκτή η αγωγή του, όπως αμέσως προεκτέθηκε και ορίζεται στο διατακτικό. Εξάλλου, αναφορικά με το δικαίωμα επικοινωνίας του ……….. δεν είναι δυνατό αυτό να συνεχισθεί με τους όρους που είχε ορίσει το από 12.2.2018 ιδιωτικό συμφωνητικό, με δεδομένη την άρνηση της ανήλικης. Για την στάση αυτή που από πρώτη άποψη φαίνεται ακατανόητη, έχουν ευθύνη και οι δύο διάδικοι. Η μητέρα του τέκνου ………….. έχει ευθύνη στο ότι δεν προσπάθησε επαρκώς να μεταβάλλει την στάση αυτή του τέκνου έναντι του πατέρα του, ιδίως στο αρχικό στάδιο, η οποία δημιουργήθηκε προφανώς λόγω της αντιπαλότητας των διαδίκων και της επιλογής του τέκνου να στοιχηθεί με τη μητέρα του, χωρίς να είναι αρκετό από πλευράς της η παραπομπή σε ειδικό ψυχικής υγείας. Ο ………….. δεν αντιλήφθηκε ότι η απόλυτη άρνηση του τέκνου δεν οφειλόταν μόνο στην τέως σύζυγό του, αλλά κυρίως ήταν επιλογή του ιδίου του τέκνου, για την οποία από ένα σημείο και μετά δεν μπορούσε να επέμβει oύτε η τέως σύζυγός του, ώστε να μην είναι δυνατό απλώς να μεταστραφεί η διάθεσή της ανήλικης με ένα απλό κουμπί (βλ. αιτίασή του ότι η τέως σύζυγός του έφερνε την μικρή εκνευρισμένη και με κακή διάθεση). Ο ίδιος επίσης δεν αναγνώριζε δικά του λάθη στην σχέση του με το τέκνο του, παρά μόνο επενέργεια – πλύση εγκεφάλου της συζύγου του. Είναι επομένως απαραίτητο να αποκατασταθεί η σχέση του …………. με την ανήλικη θυγατέρα του, για την ομαλή της ψυχοσωματική ανάπτυξη, το οποίο όμως μπορεί να γίνει μόνο σταδιακά. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει ο ………….. να πραγματοποιήσει συνεδρίες με τον παιδοψυχολόγο που αναφέρεται στο διατακτικό της παρούσας, για διάστημα τουλάχιστον 3 (τριών) μηνών ή όσο απαραίτητο κρίνει ο άνω ψυχολόγος. Σε χωριστές συνεδρίες θα προσέλθει και η ανήλικη, αλλά και η μητέρα αυτής ……………. Το διάστημα αυτό η επικοινωνία του ………….. με τη θυγατέρα του θα γίνεται στο γραφείο – ιατρείο του άνω παιδοψυχολόγου, σε πρόγραμμα που θα καθορίσει ο ίδιος, μία φορά την εβδομάδα. Οι συνεδρίες αυτές έχουν σκοπό την αποκατάσταση και ομαλοποίηση της σχέσης του ………… με τη θυγατέρα και όχι την διενέργεια πραγματογνωμοσύνης για την απόδοση ευθυνών, είτε στην ……….. είτε στον ίδιο. Το μετέπειτα χρονικό διάστημα, η επικοινωνία του ………….. με τη θυγατέρα του θα γίνεται κάθε Τετάρτη και Σάββατο από ώρα 17.00 έως 20.00 σε ιδιωτικό ή δημόσιο χώρο ψυχαγωγίας της νεότητας (παιδότοπο ή παιδική χαρά), το οποίο θα γνωστοποιεί ο ………. στην ………….. με ηλεκτρονικό μήνυμα στην αρχή της εβδομάδας, είτε πρό 48 ωρών με δυνατότητα αλλαγής από την ……… προ 24 ωρών. Το τέκνο θα το φέρνει η ίδια η μητέρα του, είτε συγγενικό πρόσωπο αυτής, χωρίς η ίδια ή το πρόσωπο αυτό, να παραμένει στο χώρο επικοινωνίας, ώστε να έχει χρόνο αποκλειστικά ο πατέρας μαζί του. Μετά το πέρας της επικοινωνίας ο πατέρας θα παραδίδει το τέκνο στη μητέρα του. Η επικοινωνία αυτή θα αργεί για 15 ημέρες τον Ιούλιο ή Αύγουστο, αναλόγως των υπηρεσιακών αναγκών και διακοπών της μητέρας αυτού. Στο επόμενο στάδιο, όταν κριθεί από τον άνω παιδοψυχολόγο, η επικοινωνία θα γίνεται, όπως ακριβώς όριζε το από 12-2-2018 ιδιωτικό συμφωνητικό, όμως δεν μπορεί να γίνει πρόβλεψη από τώρα από το Δικαστήριο για το πότε αυτό θα ισχύσει και θα ήταν ευχής έργον να συμφωνήσουν για την επαναφορά αυτού οι διάδικοι μεταξύ τους, σε συνεργασία με τον άνω παιδοψυχολόγο. Τέλος να σημειωθεί ότι ο άνω παιδοψυχολόγος δύναται να αντικατασταθεί από άλλον με κοινή συναίνεση των διαδίκων. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο όρισε μερικώς επίσης διάφορο τρόπο επικοινωνίας. Συνεπώς θα πρέπει κατόπιν παραδοχής της (β) έφεσης της ……….. να εξαφανισθεί η εκκαλούμενη απόφαση, να γίνει δεκτή η (i) αγωγή, η οποία στηρίζεται στις διατάξεις των άρθρων και να μεταρρυθμισθεί οριστικά ο τρόπος επικοινωνίας όπως είχε καθορισθεί στο από 12.2.2018 ιδιωτικό συμφωνητικό και ορίζεται στο διατακτικό της απόφασης. Εξάλλου από τα ίδια αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκαν επιπλέον ως προς την αξίωση διατροφής του ανήλικου τέκνου τα εξής : Το τέκνο των διαδίκων, ηλικίας 8 ετών κατά τη συζήτηση της αγωγής δεν διαθέτει περιουσία ή εισοδήματα από οποιαδήποτε πηγή, ενώ ενόψει της ηλικίας του και της μαθητικής του ιδιότητας αδυνατεί να εργασθεί και να εξασφαλίσει την διατροφή του με δικά του μέσα. Επομένως, και οι δύο γονείς τους έχουν υποχρέωση να το διατρέφουν από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις οικονομικές τους δυνάμεις (άρθρα 1486 παρ. 2, 1489 παρ. 2 ΑΚ), με δεδομένο ότι η ενάγουσα – εκκαλούσα …………….. ζήτησε με την αγωγή της την καταβολή της συνεισφοράς του εναγόμενου στην διατροφή του τέκνου της, αποτιμώντας τη δική της συνεισφορά και τις αποτιμητές σε χρήμα υπηρεσίες της. Ο εναγόμενος – ενάγων ……….. υπηρετεί ως υπαξιωματικός με το βαθμό του ανθυπασπιστή στο Λιμενικό Σώμα, Κεντρικό Λιμεναρχείο Πειραιά (Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής) με καθαρές μηνιαίες αποδοχές 1.713,15 € αν αφαιρεθούν τα ποσά των 313,05 προσωπικού δανείου και 147,6 € δανείου ΜΤ.Μ που δεν προαφαιρούνται από το εισόδημά του, αλλά συνεκτιμώνται ως επιπλέον βιοτική δαπάνη (ΑΠ 120/2013, ΑΠ 1330/2011, ΑΠ 837/2009, ΑΠ 471/2005, ΕφΠειρ 309/2021 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Διαμένει σε ιδιόκτητο διαμέρισμα στην οδό ………… στον Πειραιά και βαρύνεται με τις παρεπόμενες μηνιαίες δαπάνες για τη λειτουργία και τη συντήρηση της οικίας του (δαπάνες θέρμανσης, ηλεκτρικού, ύδρευσης, τηλεφώνου κλπ.). Άλλη περιουσία ή εισοδήματα από οποιαδήποτε πηγή και συγκεκριμένα από δεν αποδείχθηκε ότι ο εναγόμενος διαθέτει ούτε βαρύνεται κατά νόμο με την υποχρέωση διατροφής άλλων προσώπων, εκτός του ανήλικου τέκνου του στη διατροφή του οποίου οφείλει και δύναται να συμμετάσχει, και το οποίο προηγείται στη σειρά των δικαιούχων διατροφής (άρθρα 1492,1504 ΑΚ). Η εκκαλούσα μητέρα του ανηλίκου ……….. από την άλλη πλευρά, υπηρετεί ως ………….. με το βαθμό του ………… (ΗΝ/ΔΒ) και ήδη ………… στο ……… με μηνιαίες καθαρές αποδοχές 1.266,73 € (Σεπτέμβριος του 2023, ενώ το Σεπτέμβριο του 2025 ανήλθαν σε 1.503,456 €. Διαμένει μαζί με την θυγατέρα της σε ιδιόκτητη οικία στο Κερατσίνι Πειραιά στην ……….., ώστε δεν επιβαρύνεται με καταβολή μηνιαίου μισθώματος. Είναι κυρία ΙΧ οχήματος με αρ. κυκλοφορίας ………… Κυβισμού 996 κ.εκ με έτος πρώτης κυκλοφορίας 2009. Άλλη περιουσία εκτός από το άνω διαμέρισμα ή εισοδήματα από οποιαδήποτε πηγή, δεν αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα διαθέτει ούτε προέκυψε ότι αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας ούτε ότι βαρύνεται κατά νόμο με την υποχρέωση διατροφής άλλων προσώπων εκτός από το ανήλικο τέκνο της. Το ανήλικο τέκνο των διαδίκων, ηλικίας 8 ετών κατά το χρόνο συζήτησης της αγωγής, φοιτά στο Δημοτικό Σχολείο. Παρακολουθεί μαθήματα Αγγλικής γλώσσας στα φροντιστήρια ………….., μαθήματα καλαθόσφαιρας – μπάσκετ στον σύλλογο ……….. αντί ποσού 25 € μηνιαίως και μαθήματα χορού στο …………… αντί 40 € μηνιαίως κρουστών – μουσικοκινητικής αγωγής αντί ποσού 60 € μηνιαίως και κολυμβητήριο 40 €. Η ιατροφαρμακευτική της περίθαλψη καλύπτεται από τους ασφαλιστικούς φορείς των γονέων του και την ιδιωτική ασφάλιση που έχει συνάψει η ………….. αντί ετησίων ασφαλίστρων 380 €. Με βάση τις ανωτέρω οικονομικές δυνατότητες των διαδίκων οι μηνιαίες διατροφικές ανάγκες των ανηλίκου τέκνου τους για το επίδικο χρονικό διάστημα αποτιμώνται στο ποσό των 620 € μηνιαίως. Ο ………., κατά το λόγο των δικών του οικονομικών δυνάμεων προς το άθροισμα των οικονομικών δυνάμεων αυτού και της ενάγουσας οφείλει να καταβάλει το ποσό των 350 € , που συνιστά την συνεισφορά του στη μηνιαία διατροφή του τέκνου του. Το υπόλοιπο μέρος της δικαιούμενης διατροφής οφείλει να το επιβαρυνθεί η ενάγουσα μητέρα του ……………. που το εκπροσωπεί στη σχετική δίκη, η οποία έχει την οικονομική δυνατότητα να το προσφέρει, με το προσωπικό της εισόδημα, την παροχή στέγης και κυρίως την παροχή των προσωπικών της υπηρεσιών στην φροντίδα και ανατροφή, που, είναι αποτιμητή σε χρήμα. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την εκκαλούμενη απόφαση ορθώς όρισε το ίδιο ποσό της διατροφής, έστω και με διάφορη αιτιολογία που αντικαθίσταται με την παρούσα (άρθρο 534 ΚΠολΔ), ώστε οι σχετικοί λόγοι των εφέσεων πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι. Με βάση τα όσα προεκτέθηκαν θα πρέπει να εξαφανισθεί εν μέρει η εκκαλούμενη απόφαση μόνο ως προς τη διάταξή της περί ανάθεσης της επιμέλειας και επικοινωνίας. Τα δικαστικά έξοδα αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας πρέπει να συμψηφιστούν μεταξύ των διαδίκων, ενόψει της εν μέρει νίκης και ήττας αυτών, αλλά και λόγω της σχέσης τους ως τέως συζύγων, κατ΄ άρθρο 179 ΚΠολΔ.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
ΔΙΚΑΖΕΙ αντιμωλία των διαδίκων.
ΣΥΝΕΚΔΙΚΑΖΕΙ τις εφέσεις : α) από 23.12.2024 και με αρ. καταθ. ΓΑΚ/ΕΑΚ ………/2025 και β) από 4.4.2025 και με αρ. καταθ. ΓΑΚ/ΕΑΚ …………../2025.
ΔΕΧΕΤΑΙ αυτές τυπικά και κατ΄ουσίαν.
ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του παραβόλου της (β) έφεσης τον εκκαλούντα ……….. που κατέθεσε αυτό.
ΕΞΑΦΑΝΙΖΕΙ εν μέρει την εκκαλουμένη, με αρ. 3903/2024 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, εκτός από τη διάταξή της περί διατροφής.
ΚΡΑΤΕΙ και δικάζει τις i) από 20.4.2023 και με αριθμό κατάθεσης δικογράφου ΓΑΚ/ΕΑΚ …………../2023 και ii) από 28.8.2023 και με αριθμό κατάθεσης δικογράφου ΓΑΚ/ΕΑΚ ……../2023 αγωγές.
Α) ΔΕΧΕΤΑΙ εν μέρει την ii) από 28.8.2023 και με αριθμό κατάθεσης δικογράφου ΓΑΚ/ΕΑΚ ………/2023 αγωγή.
ΟΡΙΖΕΙ συνεπιμέλεια μεταξύ των διαδίκων για τα ζητήματα εκπαίδευσης και ψυχικής υγείας της ανήλικης ……………., ως εξής : Για τα ζητήματα εκπαίδευσης της ανήλικης, ιδίως όσων εκφεύγουν της καθημερινότητας κι έχουν επιρροή στο μέλλον του τέκνου (αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος, επιλογή σχολείου) οι διάδικοι θα αποφασίζουν από κοινού και ο ……………. θα έχει δικαίωμα να ενημερώνεται απευθείας από το σχολείο ή το φροντιστήριο, που φοιτά η ανήλικη και να ζητά πληροφορίες. Η ………. θα μεριμνά για όλα τα θέματα υγείας του τέκνου, όμως δεν θα έχει το δικαίωμα να απευθυνθεί σε ειδικό ψυχικής υγείας για την ανήλικη, εκτός από αυτόν που θα ορίσει το Δικαστήριο, ή άλλον χωρίς τη συναίνεση του ……………… Κατά τα λοιπά την επιμέλεια της ανήλικης θα ασκεί η ………., η οποία θα λαμβάνει τις αποφάσεις για όλα τα ζητήματα που αφορούν θέματα καθημερινότητας του τέκνου (ένδυση, φαγητό, εξωσχολικές δραστηριότητες, ψυχαγωγία), και αποφάσεις με επείγοντα χαρακτήρα με απλή ενημέρωση του …… ., όταν απαιτείται από τη φύση και σοβαρότητα των υποθέσεων αυτών, ορίζεται δε ως τόπος κατοικίας του τέκνου η οικία της μητέρας του.
ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΖΕΙ τον τρόπο και το πρόγραμμα επικοινωνίας του εναγόμενου ………., με την ανήλικη θυγατέρα του ……………., όπως είχε αυτός καθορισθεί στο από 12.2.2018 ιδιωτικό συμφωνητικό, το οποίο επικυρώθηκε με την με αρ. ………./12.3.2018 συμβολαιογραφική πράξη συναινετικής λύσης γάμου της της συμβολαιογράφου Πειραιώς ……………….. ως εξής : Α) κατά τους πρώτους τρεις (3) μήνες από την έκδοση της παρούσας απόφασης στο γραφείο της ψυχολόγου ……………… εκπαιδεύτριας σε αντικείμενο Παιδοψυχολογία και Συμβουλευτική Οικογενειών, κατοίκου …………… τηλ. ………. σε χρόνο, που θα ορίσει η άνω ψυχολόγος. Β) Το μετέπειτα χρονικό διάστημα, η επικοινωνία του ……… με τη θυγατέρα του θα γίνεται κάθε Τετάρτη και Σάββατο από ώρα 17.00 έως 20.00 σε δημόσιο χώρο ψυχαγωγίας (παιδότοπο ή παιδική χαρά), το οποίο θα γνωστοποιεί ο …….. στην ………. με ηλεκτρονικό μήνυμα στην αρχή της εβδομάδας, είτε πρό 48 ωρών, με δυνατότητα αλλαγής από την …………. προ 24 ωρών. Το τέκνο θα το φέρνει η ίδια η μητέρα του, είτε συγγενικό πρόσωπο αυτής,` χωρίς η ίδια ή το πρόσωπο αυτό, να παραμένει στο χώρο επικοινωνίας, ώστε να έχει χρόνο αποκλειστικά ο πατέρας μαζί του. Μετά το πέρας της επικοινωνίας ο πατέρας θα παραδίδει το τέκνο στη μητέρα του. Η επικοινωνία αυτή θα αργεί 15 ημέρες τον Ιούλιο ή Αύγουστο, αναλόγως των υπηρεσιακών αναγκών και διακοπών της μητέρας αυτού.
ΣΥΜΨΗΦΙΖΕΙ τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε και δημοσιεύθηκε σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, χωρίς να παρίστανται οι διάδικοι και οι πληρεξούσιοι δικηγόροι τους, στις 31.8.2026.
Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ