ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
Αριθμός Απόφασης 622/2026
ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
(4ο Τμήμα )
Αποτελούμενο από τη Δικαστή Αναστασία Παρούση, Εφέτη, που όρισε η Διευθύνουσα το Εφετείο Πρόεδρος Εφετών και τη Γραμματέα Ε.Δ.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις …………, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ :
Του εκκαλούντος: ………., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο, Δήμητρα Πρεβέντη ( ΔΣΑ ……..) βάσει δηλώσεως (άρθρο 242παρ.2 του ΚΠολΔ) και προκατέθεσε προτάσεις.
Του εφεσίβλητου: ……….., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευάγγελο Τσάκωνα ( ΔΣΠ ……….) και κατέθεσε προτάσεις.
Ο ενάγων ήδη εφεσίβλητος άσκησε σε βάρος του εναγόμενου ήδη εκκαλούντος ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς την από 8-2-2021 (ΓΑΚ/ΕΑΚ …………./2021) αγωγή επί της οποίας εκδόθηκε ως προς αυτόν η μη οριστική υπ’ αριθμ. 2501/2022 απόφαση και ακολούθως η υπ’ αριθμ. 3975/2025 οριστική απόφαση, η οποία έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή ως προς αυτόν.
Κατά της απόφασης αυτής ο εναγόμενος ήδη εκκαλών άσκησε ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου την από 20/10/2025 έφεση (αριθμός έκθεσης κατάθεσης στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου Πειραιώς ΓΑΚ/ΕΑΚ …………/22.10.2025 και αριθμός έκθεσης κατάθεσης δικογράφου και προσδιορισμού δικασίμου ενώπιον του Εφετείου Πειραιώς ΓΑΚ/ΕΑΚ …………../31.10.2025) και ορίστηκε δικάσιμος η αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμος και γράφηκε στο πινάκιο υπ’ αριθμ………..
Η υπόθεση εκφωνήθηκε από τη σειρά του οικείου πινακίου και συζητήθηκε.
Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο ο πληρεξούσιος δικηγόρος του εκκαλούντος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο αλλά κατέθεσε μονομερή δήλωση, που έγινε σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 242παρ.2 ΚΠολΔ και προκατέθεσε προτάσεις ενώ ο πληρεξούσιος δικηγόρος του εφεσίβλητου παραστάθηκε στο ακροατήριο, αναφέρθηκε στις προτάσεις που κατέθεσε και ζήτησε να γίνουν δεκτές.
ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Η κρινόμενη από 20-10-2025 (αριθμός έκθεσης κατάθεσης στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου Πειραιώς ΓΑΚ/ΕΑΚ …………./22.10.2025) έφεση του εναγομένου ήδη εκκαλούντος κατά της υπ’ αριθμ. 3975/2025 οριστικής απόφασης συμπροσβαλλόμενης και της υπ’ αριθμ. 2501/2022 μη οριστικής απόφασης (ως προς τον ενάγοντα ήδη εφεσίβλητο) του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, που εκδόθηκαν αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών από την οικογένεια, τον γάμο και την ελεύθερη συμβίωση (άρθρο 592 παρ. 3, ως ισχύει μετά την αντικατάστασή του από το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015), αρμόδια φέρεται προς συζήτηση στο Δικαστήριο τούτο (άρθρ. 19, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με την παρ. 2 του άρθρου 4 του Ν. 3994/2011), έχει δε ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα, δεδομένου ότι δεν επικαλείται κάποιος διάδικος την επίδοση της εκκαλουμένης απόφασης, ούτε προκύπτει αυτή από κάποιο στοιχείο της δικογραφίας και από τη δημοσίευσή της [2/9/2025] μέχρι την άσκηση της ένδικης εφέσεως στις 22/10/2025, δεν έχει παρέλθει διετία [άρθρα 19, 495 παρ. 1, 511, 513 παρ. 1 περ. β΄, 516 παρ. 1, 517, 518 παρ. 2 του ΚΠολΔ, όπως τα άρθρα 495 και 518 ισχύουν, λόγω του χρόνου άσκησής της, μετά την αντικατάστασή τους με το άρθρο τρίτο και τέταρτο του άρθρου 1 σε συνδ. με άρθρο 1 του ένατου άρθρου παρ. 4 του Ν. 4335/2015]. Πρέπει, επομένως να γίνει τυπικά δεκτή και να εξεταστεί περαιτέρω κατά την ίδια διαδικασία, ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 533 παρ. 1 ΚπολΔ), δεδομένου ότι για το παραδεκτό αυτής (εφέσεως) δεν απαιτείται η κατάθεση παραβόλου σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 495 παρ. 3 εδ. τελευταίο ΚπολΔ.
Ο ενάγων και ήδη εφεσίβλητος με την από 8/2/2021 (ΓΑΚ/ΕΑΚ ………./10.2.2021) αγωγή ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, ζητούσε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος πατέρας του, του οποίου ο γάμος με την μητέρα του, ……………, έχει λυθεί αμετάκλητα, να καταβάλει στον ίδιο (ενάγοντα) διατροφή σε χρήμα, διότι λόγω των σπουδών του αδυνατεί να εργαστεί, στερείται περιουσίας και αδυνατεί να αυτοδιατραφεί, το ποσό των 1.010 ευρώ ως συνεισφορά του, προκαταβλητέο εντός του πρώτου πενθημέρου κάθε μήνα και για χρονικό διάστημα δύο (2) ετών από την επίδοση της αγωγής, με το νόμιμο τόκο από την καθυστέρηση καταβολής κάθε περιοδικής παροχής. Ενάγοντες στην ανωτέρω αγωγή ήταν επίσης η ………… ενεργώντας ατομικά και ως ασκούσα την επιμέλεια της ανήλικης τότε ήδη ενήλικης ……………, τέκνου των διαδίκων, με την οποία επικαλούμενη ότι αδυνατούν να εξασφαλίσουν τη διατροφή τους ζητούσε για τους αναφερόμενους στην αγωγή λόγους να υποχρεωθεί ο εναγόμενος, πρώην σύζυγός της, να καταβάλλει στην ίδια ατομικά το ποσό των 200 ευρώ μηνιαίως και για λογαριασμό της εκπροσωπούμενης από αυτήν ανήλικης το ποσό των 500 ευρώ μηνιαίως. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την υπ’ αριθμ. 2501/2022 απόφαση δικάζοντας αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών από την οικογένεια, το γάμο και την ελεύθερη συμβίωση απέρριψε την αγωγή ως προς το κεφάλαιο που αφορούσε την αξίωση διατροφής της πρώτης ενάγουσας ατομικά, δέχθηκε κατά ένα μέρος την αγωγή ως προς το κεφάλαιο που αφορούσε την αξίωση διατροφής για λογαριασμό του ανήλικου τότε τέκνου της, ενώ αναφορικά με την αξίωση διατροφής του δεύτερου ενάγοντα ήδη εφεσίβλητου ανέβαλε την έκδοση οριστικής απόφασης προκειμένου να προσκομιστούν με επιμέλεια του τα αναφερόμενα έγγραφα από το Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Ακολούθως με την από 19/12/2024 αίτηση-κλήση ο δεύτερος ενάγων ήδη εφεσίβλητος επανέφερε προς συζήτηση την αγωγή και εκδόθηκε η εκκαλουμένη υπ’ αριθμ. 3975/2025 οριστική απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή ως προς τον ανωτέρω ενάγοντα και υποχρεώθηκε ο εναγόμενος να καταβάλει σε αυτόν (ενήλικο τέκνο του) ως συνεισφορά του στην τακτική μηνιαία διατροφή του το ποσό των 450 ευρώ εντός του πρώτου πενθημέρου κάθε μήνα και για χρονικό διάστημα δύο (2) ετών από την επίδοση της αγωγής, με το νόμιμο τόκο από την καθυστέρηση καταβολής κάθε δόσης μέχρι την εξόφληση. Κατά της οριστικής αυτής απόφασης, συμπροσβαλλόμενης και της μη οριστικής (513παρ.2 ΚΠολΔ) ως προς το δεύτερο ενάγοντα ήδη εφεσίβλητο υπ’ αριθμ. 2501/2022 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, παραπονείται ήδη ο εκκαλών-εναγόμενος, για τους λόγους που αναφέρει σε αυτή (έφεση) που ανάγονται σε κακή εκτίμηση των αποδείξεων και ζητεί να εξαφανισθεί η εκκαλούμενη απόφαση, προκειμένου να απορριφθεί η αγωγή του ενάγοντος άλλως επικουρικώς να μειωθεί το ποσό της μηνιαίας διατροφής που υποχρεώθηκε να του καταβάλλει στο ποσό των 150 ευρώ μηνιαίως.
Από τις διατάξεις των άρθρων 1485, 1486 παρ. 1 και 1489 παρ. 2 ΑΚ προκύπτει ότι δικαίωμα διατροφής, εκτός από το ανήλικο, έχει και το ενήλικο τέκνο, εφόσον το τελευταίο δεν μπορεί να διατρέφει τον εαυτό του από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία του, την κατάσταση της υγείας του και τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες, ιδιαίτερα ενόψει και των τυχόν αναγκών της εκπαίδευσής του (ΑΠ 244/2023, ΑΠ 433/2021, ΑΠ 884/2003). Προϋπόθεση για να αξιώσει διατροφή από τους γονείς του το ενήλικο τέκνο είναι η απορία του και συγκεκριμένα η έλλειψη επαρκών περιουσιακών στοιχείων ή η αδυναμία του να μετέλθει κατάλληλη εργασία, το δε μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και περιλαμβάνει τα αναγκαία για τη συντήρηση και εν γένει εκπαίδευσή του έξοδα. Ως συνθήκες ζωής νοούνται οι συγκεκριμένοι όροι διαβίωσης, που ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία, τον τόπο κατοικίας, την ανάγκη εκπαίδευσης και την κατάσταση της υγείας του δικαιούχου, σε συνδυασμό με την περιουσιακή κατάσταση του υποχρέου (ΑΠ 823/2000). Ειδικότερα, στην ανάλογη διατροφή ενηλίκου τέκνου, που στερείται επαρκών περιουσιακών στοιχείων και δεν έχει ακόμη τη δυνατότητα να εργασθεί γιατί σπουδάζει, περιλαμβάνεται η δαπάνη για τροφή, στέγαση και εν γένει συντήρησή του, επιπλέον δε και η δαπάνη για την επαγγελματική του εκπαίδευση, θεωρητική ή τεχνική, οποιοσδήποτε εκπαιδευτικής βαθμίδας, περιλαμβανομένης και της πανεπιστημιακής (ΑΠ 433/2021, ΑΠ 884/2003, ΑΠ 212/1999), λαμβάνεται δε προς τούτο υπόψη η ικανότητά του να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις ορισμένου βαθμού και επιπέδου σπουδών (ΑΠ 117/2008, ΑΠ 396/2001). Διάφορες οικονομικές παροχές προς τον εκπαιδευόμενο, όπως παροχή δωρεάν βιβλίων, στέγης, επιμισθίου, τροφής ή άλλων βοηθημάτων ή υποτροφίας, χωρίς να αναιρούν τη διατροφική αξίωση, αποτελούν στοιχεία προσδιορισμού της έκτασης αυτής, ενώ παροχές που συναρτώνται με ατομικές επιδόσεις του δικαιούχου (βραβεία) δεν υπολογίζονται. Επομένως, αν οι ανάγκες διατροφής του δικαιούχου καλύπτονται ή δύνανται να καλυφθούν κατά ένα μέρος τους από την παροχή κάποιου τρίτου, φυσικού ή νομικού προσώπου, το οποίο, από άλλη νομική αιτία και όχι από ελευθεριότητα, υποχρεώνεται για την κάλυψη αυτή (π.χ. από ασφαλιστικό οργανισμό ή οργανισμό κοινωνικών παροχών ή φοιτητική εστία), πρέπει να συνυπολογισθεί και η παροχή αυτή για τον προσδιορισμό της έκτασης των αναγκών του δικαιούχου, διότι κατά την έννοια του άρθρου 1493 εδ. β ΑΚ το περιεχόμενο της διατροφής προσδιορίζεται από το σκοπό της, ο οποίος συνίσταται στην ικανοποίηση των άμεσων βιοτικών αναγκών του δικαιούχου, με αποτέλεσμα να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές ανάγκες του και όχι οι επιθυμίες ή οι συνήθειες του (ΑΠ 598/2023, ΑΠ 22/1989, ΑΠ 1079/1986). Κατ` ακολουθία των ανωτέρω, δικαιούχος διατροφής είναι και εκείνος που, ενόψει των αναγκών της εκπαίδευσής του, δεν μπορεί να μετέλθει κατάλληλη εργασία, που να επιτρέπει την απρόσκοπτη συνέχιση των σπουδών του (ΑΠ 598/2023, ΑΠ 528/2015). Η ιδιότητα του τέκνου ως φοιτητή συνεπάγεται, συνήθως, ότι αυτό δεν είναι σε θέση να ασκήσει παράλληλα οποιοδήποτε επάγγελμα ή εργασία χωρίς βλάβη της υγείας του και της επιτυχούς αντιμετώπισης των σπουδών του. Εξάλλου, για να καθοριστεί το ποσό της δικαιούμενης διατροφής, αξιολογούνται, κατ` αρχήν, τα εισοδήματα των γονέων από οποιαδήποτε πηγή και στη συνέχεια προσδιορίζονται οι ανάγκες του τέκνου, καθοριστικό δε στοιχείο είναι οι συνθήκες της ζωής του, δηλαδή οι όροι διαβίωσής του, χωρίς όμως, όπως προεκτέθηκε, να ικανοποιούνται οι παράλογες αξιώσεις του. Μπορεί να συνυπολογιστεί οτιδήποτε παρέχει εκείνος από τους γονείς με τον οποίο διαμένει το ενήλικο τέκνο και συνδέεται με την πραγματική διάθεση χρημάτων για τις ανάγκες του, καθώς και, η προσφορά προσωπικών υπηρεσιών για την περιποίηση και φροντίδα του (ενηλίκου τέκνου), που είναι αποτιμητές σε χρήμα και άλλες παροχές σε είδος, που συνδέονται με τη συνοίκηση, η αποτίμηση των οποίων μπορεί να συνυπολογιστεί στην υποχρέωση του γονέα για τη διατροφή του τέκνου, ενώ η ικανότητα παροχής διατροφής του υποχρέου κρίνεται από την εν γένει περιουσιακή του κατάσταση και ειδικότερα, βάσει της ικανότητάς του προς εργασία, των εισοδημάτων και της περιουσίας του. Ειδικότερα, ερευνώνται αρχικά τα εισοδήματά του από την εργασία του ή την περιουσία του και, αν αυτά δεν επαρκούν, η αξία των περιουσιακών του στοιχείων, υποχρεουμένου αυτού, να αξιοποιήσει ή και να ρευστοποιήσει τόσα, όσα επαρκούν για την εκπλήρωση της διατροφικής του υποχρέωσης (ΑΠ 598/2023, ΑΠ 433/2021). Αν το ενήλικο τέκνο που δικαιούται διατροφή στραφεί μόνο κατά του ενός γονέα, αφού δεν υποχρεούται να στραφεί και κατά των δύο γονέων του, δικαιούται ο εναγόμενος γονέας προς καταβολή ολοκλήρου του ποσού της διατροφής, να επικαλεστεί κατ ` ένσταση, κατά το άρθ. 1489 παρ.2 ΑΚ, ότι και ο άλλος γονέας έχει την οικονομική δυνατότητα, σε σχέση με τη δική του και σε συνδυασμό με τις λοιπές υποχρεώσεις του, να καλύψει μέρος της ανάλογης διατροφής του ανηλίκου, οπότε, με την απόδειξη της ένστασης αυτής, περιορίζεται η υποχρέωση του εναγόμενου γονέα κατά το ποσό που αντιστοιχεί στην οικονομική δυνατότητα και στη βάση αυτής υποχρέωση συνεισφοράς του άλλου γονέα (ΑΠ 1592/2022, ΑΠ 995/2019, ΑΠ 680/2010). Επισημαίνεται, τέλος, ότι η ένσταση συνεισφοράς είναι ανεξάρτητη από την αίτηση διακινδύνευσης ιδίας διατροφής. Έτσι, εάν μετά την προβολή της ένστασης συνεισφοράς και τον (κατόπιν αυτής) υπολογισμό του ποσοστού συμμετοχής εκάστου γονέα στη διατροφή του ανηλίκου τέκνου, προκύπτει ότι ο εναγόμενος δεν είναι σε θέση να καταβάλει το ποσό συμμετοχής του χωρίς να διακινδυνεύσει η δική του διατροφή και με την προϋπόθεση ότι ο άλλος γονέας είναι σε θέση να πληρώσει το σύνολο της οφειλόμενης διατροφής, είναι δυνατόν να απαλλαγεί πλήρως ο εναγόμενος από τη δική του υποχρέωση (ΑΠ 433/2021, ΑΠ 676/2000, ΑΠ 804/1994). Σε περίπτωση, όμως, μη υποβολής της σχετικής αυτής ένστασης, δεν δύναται το Δικαστήριο να ερευνήσει αυτεπαγγέλτως την οικονομική δυνατότητα του άλλου γονέα και να κανονίσει, ανάλογα με τις δυνάμεις του κάθε γονέα, το επιδικαστέο σε βάρος του εναγομένου, ποσό της διατροφής (ΑΠ 416/2007, ΑΠ 344/2001), ενώ, εάν με την αγωγή δεν ζητείται το σύνολο του ποσού, στο οποίο αποτιμώνται οι διατροφικές ανάγκες του δικαιούχου, αλλά μόνο το μέρος το οποίο, κατά την άποψη του ενάγοντος, πρέπει να βαρύνει τον εναγόμενο γονέα, σε αναλογία προς τις οικονομικές δυνάμεις αυτού και του άλλου γονέα, ο αμυντικός ισχυρισμός ότι η αναλογία αυτή είναι διαφορετική από εκείνη που αναφέρεται στην αγωγή λειτουργεί ως άρνηση, μόνο δε τότε ο συσχετισμός των οικονομικών δυνάμεων των δύο γονέων πρέπει να γίνει από το Δικαστήριο αυτεπαγγέλτως, σύμφωνα προς τα εκατέρωθεν αποδεικνυόμενα πραγματικά περιστατικά και δη ανεξάρτητα από την πληρότητα της σχετικής καταχώρισης του ισχυρισμού στα πρακτικά ή στις προτάσεις του εναγομένου. (ΑΠ 235/2025 δημοσιευμένη στη ΝΟΜΟΣ).
Κατά την έννοια το άρθ. 281 ΑΚ το δικαίωμα ασκείται καταχρηστικά και όταν η συμπεριφορά το δικαιούχου που προηγήθηκε της άσκησής του, καθώς και η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά το μεσολαβήσαν διάστημα, δημιούργησαν στον υπόχρεο την εύλογη πεποίθηση ότι δεν θα ασκηθεί το δικαίωμα σε τρόπο ώστε η μεταγενέστερη άσκησή του, που επιφέρει επαχθείς συνέπειες για τον οφειλέτη υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη και τα χρηστά ήθη, καθώς και ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Πάντως μόνο η αδράνεια του δικαιούχου να ασκήσει το δικαίωμα δεν αρκεί για να καταστήσει καταχρηστική την εκ των υστέρων άσκησή του, ακόμη και αν δημιούργησε στον υπόχρεο την πεποίθηση ότι δεν θα ασκηθεί ή δεν υπάρχει, αλλά απαιτείται να συντρέχουν ειδικές συνθήκες και περιστάσεις που δημιουργούνται από την προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου ή του υπόχρεου, με βάση τις οποίες η επακόλουθη άσκησή του, τείνει σε ανατροπή δημιουργηθείσας κατάστασης που διατηρήθηκε επί μακρό χρόνο. Στις περιπτώσεις αυτές για να θεωρηθεί καταχρηστική η άσκηση δικαιώματος, αρκεί η επερχόμενη ανατροπή της πιο πάνω διαμορφωθείσας κατάστασης να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στα συμφέροντα του υπόχρεου, χωρίς να είναι αναγκαίο οι συνέπειες αυτές να καθίστανται αφόρητες ή δυσβάστακτες ή να θέτουν σε κίνδυνο την οικονομική κατάσταση που δημιούργησε (ΟλΑΠ 8/2001). Από την άλλη μεριά το επαχθές των συνεπειών από την άσκηση του δικαιώματος σε βάρος του υπόχρεου κρίνεται και σε σχέση με τις συνέπειες που μπορεί να επέλθουν εις βάρος του δικαιούχου από την παρακώλυση της ικανοποίησης του δικαιώματος του (ΑΠ 1206/2008 ΧρΙΔ 2009, 222). Ειδικά σε σχέση με το δικαίωμα της διατροφής θεωρείται ότι ασκείται καταχρηστικά, δηλαδή αντίθετα στον κοινωνικό και οικονομικό σκοπό του, ιδίως όταν ο δικαιούχος παραλείπει να εργασθεί ή να προβεί στις αναγκαίες ενέργειες για να αυτοδιατραφεί, με στόχο να ζει σε βάρος κάποιου άλλου, υπόχρεου κατά το νόμο να τον διατρέφει (ΜονΕφΘεσ 2725/2018, ΕφΠειρ 479/2016, 780/2014 δημ. ΝΟΜΟΣ).
Από την επανεκτίμηση των ένορκων καταθέσεων των μαρτύρων ………….και ………….., οι οποίοι εξετάστηκαν με επιμέλεια των διαδίκων και περιέχονται στα υπ’ αριθμ………/2022 πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, την υπ’ αριθμ…../2021 ένορκη βεβαίωση του …………., που δόθηκε με επιμέλεια του εναγόμενου, ενώπιον της Ειρηνοδίκη Πειραιώς μετά από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση του ενάγοντος (βλ. την υπ’ αριθμ. …../14.5.2021 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Αθηνών …… .) και από όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, τα οποία νομίμως επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, για να ληφθούν υπόψη προς άμεση απόδειξη και για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, χωρίς όμως η ρητή αναφορά ορισμένων εκ των ανωτέρω εγγράφων να προσδίδει σ’ αυτά αυξημένη αποδεικτική δύναμη σε σχέση με τα λοιπά επικαλούμενα και προσκομιζόμενα από τους διαδίκους έγγραφα, για τα οποία δεν γίνεται ειδική για το καθένα μνεία, που είναι όμως ισοδύναμα και όλα ανεξαιρέτως συνεκτιμώνται για την ουσιαστική διάγνωση της ένδικης διαφοράς (ΑΠ 1628/2003 ΕλλΔνη 2004.723), καθώς και από τα διδάγματα της κοινής πείρας που λαμβάνονται υπόψη αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο (άρθρο 336 παρ. 4 του ΚΠολΔ), αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Ο ενάγων, γεννηθείς στις 27/12/2001, είναι ενήλικο τέκνο του εναγόμενου, το οποίο απέκτησε κατά τη διάρκεια του γάμου του με τη …………, ο οποίος έχει ήδη λυθεί αμετάκλητα δυνάμει της υπ’ αριθμ. 4395/2017 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς και είναι φοιτητής, κατόπιν επιτυχίας του στις πανελλαδικές εξετάσεις, στη Σχολή Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων στο τμήμα Φυσικής, στο οποίο ενεγράφη κατά το ακαδημαϊκό έτος 2019-2020 στο πρώτο εξάμηνο σπουδών. Η προβλεπόμενη ελάχιστη διάρκεια στην ανωτέρω σχολή ορίζεται στα οκτώ (8) εξάμηνα και κατά το επίδικο χρονικό διάστημα, ήτοι από 11/2/2021 έως 11/2/2023 ο ενάγων διατηρούσε τη φοιτητική του ιδιότητα. Ο ενάγων δεν διαθέτει κινητή ή ακίνητη περιουσία, ούτε εισοδήματα από οποιαδήποτε πηγή. Η πανεπιστημιακή σχολή, στην οποία φοιτά ο ενάγων είναι ιδιαίτερα απαιτητική και η παρακολούθηση των μαθημάτων είναι καθημερινή και πολύωρη ενώ περιλαμβάνει και εργαστήρια με υποχρεωτική παρουσία με αποτέλεσμα να είναι απαραίτητη η ανελλιπής παρουσία του στην παράδοση των μαθημάτων για την επιτυχή αντιμετώπιση των σπουδών του. Εξάλλου, λόγω της υποχρεωτικής παρακολούθησης ο ενάγων δεν είναι σε θέση να ασκήσει παράλληλα με τις σπουδές του οποιοδήποτε επάγγελμα ή να απασχοληθεί σε κάποια εργασία με σταθερό εβδομαδιαίο ή μηνιαίο ωράριο, δεδομένου ότι τα μαθήματα διδάσκονται τόσο πρωινές όσο και απογευματινές ώρες, ενώ δεν διαθέτει κάποια ειδίκευση ή επαγγελματική εμπειρία ώστε να έχει τη δυνατότητα να αναλάβει παράλληλα με τις σπουδές του κάποια επικερδή απασχόληση ώστε να καλύψει τα αναγκαία για τη διαβίωση του έξοδα. Ο ενάγων κατά το επίδικο χρονικό διάστημα, ήτοι από 11/2/2021 έως 11/2/2023 είχε επιτύχει σε τέσσερα (4) μόνο μαθήματα. Ωστόσο, η χαμηλή αυτή επίδοση του ενάγοντος κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα δεν οφείλεται σε αδιαφορία και έλλειψη επιμέλειας εκ μέρους του, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται ο εναγόμενος ήδη εκκαλών, αλλά στην κακή ψυχολογική κατάσταση στην οποία αυτός περιήλθε, λόγω πένθους, καθώς βίωσε σε σύντομο χρονικό διάστημα το θάνατο τόσο της γιαγιάς του …………., η οποία απεβίωσε στις 28/9/2020 όσο και του παππού του ………., ο οποίος απεβίωσε στις 18/5/2021 σε συνδυασμό με την οικονομική δυσπραγία στην οποία περιέπεσε, αφού οι ανωτέρω συγγενείς του ήταν βασικοί συμπαραστάτες στην ανατροφή του και στην κάλυψη μεγάλου μέρους των απαιτούμενων για τη διαβίωσή του εξόδων. Ήδη ο ενάγων βρίσκεται στο 14ο εξάμηνο σπουδών έχοντας επιτύχει σε 34 μαθήματα επί συνόλου 41 μαθημάτων (βλ. την από 20/3/2026 αναλυτική βαθμολογία του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων), γεγονός που καταδεικνύει ότι έχει επικεντρωθεί στις σπουδές του και έχει πρόθεση να ολοκληρώσει τον κύκλο των μαθημάτων προκειμένου να λάβει το σχετικό πτυχίο. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι κατά το επίδικο χρονικό διάστημα ο ενάγων μίσθωνε διαμέρισμα στο κέντρο της πόλης των Ιωαννίνων, όπου και διέμενε, για το οποίο κατέβαλλε μηνιαίως μίσθωμα το ποσό των 300 ευρώ, βαρυνόμενος επιπλέον και με τα σχετικά λειτουργικά έξοδα ( θέρμανση, ύδρευση, ηλεκτροφωτισμό). Τα ανωτέρω δεν αναιρούνται από το αναγραφόμενο ως μίσθωμα στο προσκομιζόμενο από 26/9/2019 ιδιωτικό συμφωνητικό μίσθωσης μικρότερο ποσό των 120 ευρώ, διότι το υπερβάλλον κατά 180 ευρώ ποσό του μισθώματος συμφωνήθηκε προφορικά μεταξύ των μερών. Ενδεικτικό δε της κατάρτισης της ως άνω πρόσθετης προφορικής συμφωνίας είναι και το γεγονός ότι στο εν λόγω ιδιωτικό συμφωνητικό μίσθωσης αναφέρεται ως καταβληθείσα εγγύηση το ποσό των 300 ευρώ και όχι αυτό των 120 ευρώ όπως θα συνέβαινε, εφόσον αυτό ήταν το ποσό του συμφωνηθέντος μισθώματος (βλ. την υπ’ αριθμ. 29/2022 τελεσίδικη απόφαση αυτού του Δικαστηρίου, η οποία εκδόθηκε μεταξύ των ίδιων διαδίκων για το αμέσως προγενέστερο χρονικό διάστημα και ομοίως δέχθηκε τα ανωτέρω). Σημειωτέον ότι η από 26/9/2019 σύμβαση μίσθωσης συμφωνήθηκε τριετής και μετά τη λήξη αυτής στις 30/10/2022, ήτοι σε χρόνο εντός του επίδικου χρονικού διαστήματος, ανανεώθηκε σιωπηρά, ενώ όσον αφορά στην καταβολή του μισθώματος συμφωνήθηκε ότι μπορούσε να καταβάλλεται απευθείας στην αναφερόμενη κατοικία του εκμισθωτή. Εξάλλου, το γεγονός ότι κατά την επίδικη χρονική περίοδο (από 11/2/2021 έως 11/2/2023) το εν λόγω πανεπιστήμιο για το χρονικό διάστημα από Φεβρουάριο του έτους 2021 έως Ιούνιο 2021 δεν λειτουργούσε με φυσική παρουσία των φοιτητών αλλά με τηλεκπαίδευση, λόγω της πανδημίας, δεν αποτελεί λόγο καταγγελίας της ανωτέρω μίσθωσης, η οποία συνέχισε να ισχύει. Κατά τα λοιπά οι δαπάνες διαβίωσης του ενάγοντος, δηλαδή για διατροφή (πέραν της παρεχόμενης στους σπουδαστές δωρεάν σιτίσεως), ένδυση, υπόδηση, άθληση, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ψυχαγωγία είναι οι συνήθεις, που απαιτούνται για φοιτητές της ίδιας με αυτόν ηλικίας, ενώ κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα επισκεπτόταν τη μητέρα του στον Πειραιά περίπου τέσσερις φορές το χρόνο καταβάλλοντας το ποσό των 43 ευρώ τη φορά. Ακολούθως και σύμφωνα με τα όσα πιο πάνω έγιναν δεκτά αναφορικά με τον ενάγοντα και ήδη εφεσίβλητο, οι ανάγκες διαβίωσης αυτού, όπως προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και ανταποκρίνονται στα απαραίτητα έξοδα για τη συντήρησή του, τη σίτισή του, προσωπική υγιεινή και καθαριότητα, ένδυση, υπόδηση και τις δαπάνες μετακίνησης του ανέρχονται στο ποσό των 600 ευρώ το μήνα. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο εναγόμενος το χρονικό διάστημα από 11/2/2021 έως και τον Ιανουάριο του έτους 2022 εργαζόταν ως οδηγός σε εταιρεία εμπορίας ειδών διατροφής με την επωνυμία «……………..» με μηνιαίες αποδοχές 1.426 ευρώ, οπότε αποχώρησε οικειοθελώς και ακολούθως από 7/2/2022 έως 11/2/2023 εργαζόταν ως οδηγός στην εταιρεία με την επωνυμία «………………» με καθαρές μηνιαίες αποδοχές 900 ευρώ. Εξάλλου, από τις προσκομισθείσες φορολογικές δηλώσεις των οικονομικών ετών 2022 και 2023 που αφορούν στην επίδικη χρονική περίοδο αποδεικνύεται ότι το συνολικό δηλωθέν εισόδημα του εναγόμενου για το έτος 2022 ανήλθε στο ποσό των 16.970,95 ευρώ και μετά την αφαίρεση του αναλογούντος φόρου εκ 1.756,03 ευρώ οι καθαρές ετήσιες αποδοχές του ήταν 15.214,92 ευρώ και για το έτος 2023 ανήλθε στο ποσό των 13.102,1 ευρώ και μετά την αφαίρεση του αναλογούντος φόρου εκ 827,48 ευρώ οι καθαρές ετήσιες αποδοχές του ήταν 12.274,52 ευρώ. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο εναγόμενος έχει δικαίωμα ψιλής κυριότητας σε ισόγειο διαμέρισμα που βρίσκεται επί της οδού ……………. στον Πειραιά, το οποίο, λόγω της φύσης του δικαιώματός του δεν μπορεί να του αποφέρει κάποιο εισόδημα. Επίσης έχει στην πλήρη κυριότητά του κατά ποσοστό 50% αγροτικά ακίνητα με μονοετείς καλλιέργειες, που βρίσκονται στην ……. Αιτωλοακαρνανίας και συγκεκριμένα μιας έκτασης 4.119,80τμ με την εντός αυτής οικία 155τμ καθώς και τεσσάρων άλλων ακινήτων, επίσης με μονοετείς καλλιέργειες συνολικής επιφάνειας 5 στρεμμάτων από την εκμετάλλευση των οποίων αποκομίζει και σε κάθε περίπτωση μπορεί να αποκομίσει εισόδημα περίπου 200 ευρώ το μήνα. Επομένως για την επίδικη χρονική περίοδο ο εναγόμενος είχε κατά μέσο όρο μηνιαίες απολαβές 1.345 ευρώ. Τέλος έχει στην κυριότητά του το υπ’ αριθμ. κυκλοφορίας ………….. ΙΧΕ αυτοκίνητο, το οποίο χρησιμοποιεί για τις μετακινήσεις του. Εξάλλου, ο εναγόμενος, διαμένει με τη νέα του σύζυγο σε μισθωμένη οικία στη ……. Αττικής με μίσθωμα 280 ευρώ μηνιαίως. Αυτός βαρύνεται με αναλογία επί του ανωτέρω μισθώματος όσο και επί των πάσης φύσης λειτουργικών δαπανών της κατοικίας αυτής. Επίσης καταβάλλει μηνιαίως ποσό 197 ευρώ ως τοκοχρεωλυτική δόση δανείου, που έλαβε το έτος 2017 ενώ έχει υποχρέωση για καταβολή διατροφής στο ανήλικο (κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα) τέκνο του ύψους 400 ευρώ δυνάμει της υπ’ αριθμ. 2501/2022 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς. Κατά τα λοιπά έχει τις συνήθεις διατροφικές ανάγκες των προσώπων της ηλικίας του, που ζουν υπό όμοιες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες και δεν έχει υποχρέωση διατροφής άλλων προσώπων πλην των τέκνων του. Περαιτέρω η μητέρα του ενάγοντος, η οποία κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής ήταν 44 ετών είναι αρτιμελής και δεν αποδείχθηκε ότι πάσχει από κάποιο πρόβλημα υγείας που να την καθιστά ανίκανη ή περιορισμένα ανίκανη να εργαστεί και ως εκ τούτου μπορεί και οφείλει να απασχοληθεί σε θέση εργασίας ανάλογη των προσόντων της από την οποία θα αποκερδαίνει μηνιαίως ποσό όχι κατώτερο των 400 ευρώ. Η ανωτέρω λαμβάνει επίδομα τέκνων ποσού 140 ευρώ. Διαμένει με το ανήλικο τέκνο των διαδίκων στην ιδιόκτητη κατοικία της μητέρας της και δεν βαρύνεται με δαπάνη μίσθωσης κατοικίας ωστόσο βαρύνεται με συμμετοχή στις πάσης φύσεως λειτουργικές δαπάνες της κατοικίας αυτής. Άλλα περιουσιακά στοιχεία και άλλα εισοδήματα δεν αποδείχθηκε ότι έχει η ανωτέρω, ούτε ότι βαρύνεται εκ του νόμου με υποχρέωση διατροφής άλλων προσώπων, πλην των τέκνων της. Επομένως ο εναγόμενος πρέπει να μετέχει στην ανάλογη διατροφή του ενάγοντος υιού του, με το ποσό των τετρακοσίων (400) ευρώ μηνιαίως, ποσό που δύναται να καταβάλλει χωρίς να κινδυνεύεσει η δική του διατροφή ενώ το υπόλοιπο ποσό των διακοσίων (200) ευρώ δύναται να καλύπτει η μητέρα του ενάγοντος, ως έχουσα κατά νόμο συντρέχουσα και ανάλογη των οικονομικών εν γένει δυνατοτήτων της υποχρέωση διατροφής του, με την προσφορά των προσωπικών της υπηρεσιών και των λοιπών συνδεομένων με τη συνοίκηση τους παροχών, λαμβανομένης υπόψη και της παροχής σε χρήμα από το εισόδημα που θα αποκόμιζε εάν είχε αναζητήσει και βρει κατάλληλη για αυτήν εργασία. Επομένως, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο με την εκκαλουμένη υπ’ αριθμ. 3975/2025 οριστική απόφαση και τη συμπροσβαλλόμενη 2501/2022 μη οριστική κατά το μέρος που αφορά τον ενάγοντα ήδη εφεσίβλητο απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή και υποχρέωσε τον εναγόμενο να καταβάλλει στον ανωτέρω ενάγοντα το ποσό των τετρακοσίων πενήντα (450) ευρώ μηνιαίως ως συνεισφορά στην κατά νόμο διατροφή του, έσφαλε κατά την εκτίμηση των αποδείξεων και πρέπει γενομένων δεκτών των σχετικών λόγων της υπό κρίση έφεσης να γίνει δεκτή η έφεση ως προς την ουσιαστική της βασιμότητα να εξαφανιστεί η εκκαλουμένη, να κρατηθεί η υπόθεση από το παρόν Δικαστήριο (άρθρο 535 παρ. 1 ΚΠολΔ) να δικασθεί η αγωγή να γίνει αυτή εν μέρει δεκτή και να υποχρεωθεί ο εναγόμενος στην πληρωμή του ποσού των τετρακοσίων (400) ευρώ ως μηνιαία διατροφή στον ενάγοντα για το μετά την επίδοση της αγωγής χρονικό διάστημα και για μια διετία με το νόμιμο τόκο από την καθυστέρηση καταβολής κάθε δόσης. Εξάλλου, ο εναγόμενος προέβαλε με τις προτάσεις του ένσταση καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος κατ` άρθ. 281 ΑΚ επικαλούμενος για τη θεμελίωσή του ότι ο ενάγων μετά την έκδοση της υπ’ αριθμ. 2501/2022 μη οριστικής απόφασης αδράνησε επί δύο έτη και τέσσερις μήνες να επαναφέρει για συζήτηση την αγωγή του ενώ άσκησε μαζί με το έτερο ενήλικο τέκνο του ………………. αίτηση ασφαλιστικών μέτρων δημιουργώντας σε αυτόν την εύλογη πεποίθηση ότι δεν θα επαναφέρει την υπό κρίση αγωγή προς συζήτηση. Με αυτό το περιεχόμενο η ανωτέρω ένσταση είναι μη νόμιμη και ως εκ τούτου απορριπτέα καθώς μόνο η αδράνεια του δικαιούχου να ασκήσει το δικαίωμα του δεν αρκεί για να καταστήσει καταχρηστική την εκ των υστέρων άσκησή του, ακόμη και αν δημιούργησε στον υπόχρεο την πεποίθηση ότι δεν θα ασκηθεί ή δεν υπάρχει, αλλά απαιτείται να συντρέχουν ειδικές συνθήκες και περιστάσεις που δημιουργούνται από την προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου, με βάση τις οποίες η επακόλουθη άσκησή του, τείνει σε ανατροπή δημιουργηθείσας κατάστασης που διατηρήθηκε επί μακρό χρόνο, περίπτωση που δεν συντρέχει εν προκειμένω. Σημειωτέον ότι ο ισχυρισμός του εναγόμενου περί αποκλεισμού του τόκου επιδικίας κατ’ άρθρο 346 ΑΚ, λόγω της μακροχρόνιας αδράνειας του δικαιούχου να επαναφέρει προς συζήτηση την αγωγή του, απαραδέκτως προβάλλεται ως νέος πραγματικός ισχυρισμός ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου με μεταβολή της ιστορικής βάσης της κατ’ άρθρο 281 ΑΚ ένστασής του χωρίς μάλιστα να γίνεται επίκληση της συνδρομής κάποιας εκ των προβλεπομένων στο άρθρο 527 ΚΠολΔ εξαιρέσεων. Τέλος η δικαστική δαπάνη αμφότερων των βαθμών δικαιοδοσίας πρέπει να συμψηφιστεί στο σύνολό της μεταξύ των διαδίκων λόγω της συγγενικής τους σχέσης (άρθρα 183,179 ΚΠολΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζει αντιμωλία των διαδίκων
Δέχεται τυπικά και κατ’ ουσίαν την από 20/10/2025(αριθμός έκθεσης κατάθεσης στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου Πειραιώς ΓΑΚ/ΕΑΚ ……./22.10.2025 και αριθμός έκθεσης κατάθεσης δικογράφου και προσδιορισμού δικασίμου ενώπιον του Εφετείου Πειραιώς ΓΑΚ/ΕΑΚ …………/31.10.2025) έφεση.
Εξαφανίζει την υπ’ αριθμ. 3975/2025 οριστική απόφαση και τη συμπροσβαλλόμενη 2501/2022 μη οριστική κατά το μέρος που αφορά τον ενάγοντα …………….. απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς .
Κρατεί και δικάζει την από 8/2/2021 (ΓΑΚ/ΕΑΚ ……../10.2.2021) αγωγή κατά το μέρος που ασκήθηκε από τον ανωτέρω ενάγοντα ………………
Απορρίπτει ό,τι κρίθηκε απορριπτέο
Δέχεται εν μέρει την αγωγή ως προς τον ανωτέρω ενάγοντα.
Υποχρεώνει τον εναγόμενο να καταβάλει στον ανωτέρω ενάγοντα εντός του πρώτου πενθημέρου κάθε μήνα ως μηνιαία διατροφή το ποσό των τετρακοσίων (400) ευρώ για το χρονικό διάστημα από την επίδοση της αγωγής και για δύο έτη νομιμοτόκως από την καθυστέρηση καταβολής κάθε δόσης και μέχρι την εξόφληση.
Συμψηφίζει στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα των διαδίκων και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας.
Κρίθηκε και δημοσιεύθηκε στον Πειραιά στο ακροατήριό του, σε έκτακτη συνεδρίαση, στις 29.9.2026 με απόντες τους διαδίκους και τους πληρεξουσίους δικηγόρους τους.
Η ΔΙΚΑΣΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ