ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
ΕΚΟΥΣΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
Αριθμός απόφασης 733/2026
ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
4ο τμήμα
Συγκροτήθηκε από τη Δικαστή Πανωραία Γιαννοπούλου, Εφέτη, που ορίστηκε από την Πρόεδρο του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Εφετείου Πειραιώς και τη Γραμματέα Σ.Φ.
Συνεδρίασε κεκλεισμένων των θυρών στο ακροατήριό του την ………….. για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:
Των εκκαλούντων: 1) ………, 2) ………. και 3) ……………., απάντων με την ιδιότητά τους ως μελών του εποπτικού συμβουλίου της τεθείσας σε πλήρη δικαστική συμπαράσταση, ………….., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημοσθένη Ζερβουδάκη (ΔΣΠ …….), βάσει δηλώσεως (άρθρο 242 § 2 ΚΠολΔ) και προκατέθεσαν προτάσεις.
Της εφεσίβλητης: ……….. υπό την ιδιότητά της ως δικαστικής συμπαραστάτριας της τεθείσας σε πλήρη δικαστική συμπαράσταση, ………….., η οποία δεν εμφανίστηκε και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.
Ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς ασκήθηκε η από 22.12.2025 με ΓΑΚ/ΕΑΚ ………/2026 αίτηση των εκκαλούντων με αντικείμενο την παύση της καθ’ ης-εφεσίβλητης …………. από τη θέση του δικαστικού συμπαραστάτη της …………. και την αντικατάστασή της από τον πρώτο αιτούντα και ήδη εκκαλούντα, καθώς επίσης την παύση όλων των μελών του τριμελούς εποπτικού συμβουλίου και την αντικατάστασή τους από τα προτεινόμενα με την αίτηση πρόσωπα, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 4659/2026 οριστική απόφαση του ανωτέρω Δικαστηρίου (διαδικασία εκούσιας δικαιοδοσίας), με την οποία το πρωτόδικο Δικαστήριο κήρυξε εαυτό αναρμόδιο και παρέπεμψε την υπόθεση προς εκδίκαση ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Την απόφαση αυτή προσέβαλαν οι εκκαλούντες με την από 04.05.2026 έφεσή τους, που κατατέθηκε στις 05.05.2026 στη Γραμματεία αυτού του Δικαστηρίου με ΓΑΚ/ΕΑΚ …………/2026 προσδιορίστηκε για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας και γράφτηκε στο πινάκιο με αριθμό 61.
Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης και κατά την εκφώνησή της από τη σειρά του οικείου πινακίου οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως αναφέρεται ανωτέρω.
ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
1. Από τις υπ’ αριθμ. …/19.06.2026, …/19.06.2026, …./19.06.2026 και …./19.06.2026 εκθέσεις επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Εφετείου Πειραιώς, ……………, αποδεικνύεται ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης έφεσης κατά της υπ’ αριθμ. 4659/2026 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, που εκδόθηκε με την διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας (άρθρα 739 επ. σε συνδυασμό με τα άρθρα 801 έως 805 ΚΠολΔ), με την πράξη κατάθεσης, ορισμό δικασίμου και προθεσμίας κοινοποίησής της, που ορίστηκε από τον δικαστή προσδιορισμού προ τριάντα (30) ημερών από τη δικάσιμο (σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 748 § 4 ΚΠολΔ, η οποία ως ειδική διάταξη της εκουσίας δικαιοδοσίας υπερισχύει της γενικής διάταξης του άρθρου 495 § 2Α ΚΠολΔ περί επίδοσης εντός 30 ημερών από την κατάθεση) και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον Εισαγγελέα Εφετών Πειραιώς, στη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικών Υπηρεσιών του Δήμου Πειραιά, στην δικαστική συμπαραστάτρια και στην συμπαραστατούμενη. Οι τελευταίες δεν εμφανίσθηκαν κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε κατά την σειρά του πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο και συνεπώς πρέπει να δικαστούν ερήμην (άρθρα 271 §§ 1 και 2 εδ. α’ και 741 KΠολΔ). Το Δικαστήριο ωστόσο πρέπει να προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης σαν να ήταν όλοι οι διάδικοι παρόντες (άρθρο 764 § 2 εδ. β’ του KΠολΔ). Επισημαίνεται ότι ο Εισαγγελέας σύμφωνα με τα άρθρα 748 § 2 και 750 KΠολΔ, έχει δικαίωμα και όχι υποχρέωση να παραστεί στο ακροατήριο κατά τη συζήτηση υπόθεσης της εκούσιας δικαιοδοσίας, αφού, στην περίπτωση αυτή, ενεργεί προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος, χωρίς να υφίσταται περιθώριο εφαρμογής του άρθρου 754 KΠολΔ και να εμποδίζεται η εξέταση της αίτησης από τη μη παράστασή του (ΜΕφΑθ 3759/2024, ΜΕφΠειρ 707/2022, ΜΕφΠειρ 578/2015 ΝΟΜΟΣ).
2. Οι αιτούντες και ήδη εκκαλούντες ενεργώντας με την ιδιότητά τους ως μέλη του εποπτικού συμβουλίου της τεθείσας σε πλήρη δικαστική συμπαράσταση δυνάμει της υπ’ αριθμ. 97/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, ……….., άσκησαν ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς την από 22.12.2025 με ΓΑΚ/ΕΑΚ ………/2026 αίτησή τους και ζήτησαν την παύση της ……….. από τη θέση του δικαστικού συμπαραστάτη της ………. και την αντικατάστασή της από τον πρώτο αιτούντα, καθώς επίσης την παύση όλων των μελών του εποπτικού συμβουλίου και την αντικατάστασή τους με τα αναφερόμενα στην αίτηση πρόσωπα. Επ’ αυτής εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 4659/2026 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς κατά την διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρα 739 επ. και 801 έως 805 KΠολΔ) κεκλεισμένων των θυρών, όπως ορίζει το άρθρο 802 § 3 KΠολΔ, με την οποία το ως άνω Δικαστήριο κήρυξε εαυτό κατά τόπον αναρμόδιο για την συζήτηση της υπόθεσης και την παρέπεμψε προς εκδίκαση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Την απόφαση αυτή προσέβαλαν ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου οι αιτούντες και ήδη εκκαλούντες με την κρινόμενη από 04.05.2026 (αρ. εκθ. κατ. …………/2026) έφεσή τους, η οποία έχει ασκηθεί αρμοδίως στο Δικαστήριο αυτό (άρθρο 19 KΠολΔ), νομότυπα και εμπρόθεσμα και συγκεκριμένα πριν από την παρέλευση ενός (1) έτους από τη δημοσίευση της εκκαλουμένης, αφού από τα προσκομιζόμενα έγγραφα δεν προκύπτει, ούτε άλλωστε οι διάδικοι επικαλούνται επίδοση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρα 495 §§ 1 και 2, 511, 513 § 1β, 516 § 1, 517, 518 § 2 του ΚΠολΔ, όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 43 του Ν. 5221/2025 και ισχύει από 01.01.2026), ενώ για το παραδεκτό αυτής έχει κατατεθεί το νόμιμο παράβολο ποσού 100 ευρώ (βλ. το υπ’ αριθμ. ………. e-παράβολο) σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 495 § 3Α περ. β του ΚΠολΔ και έχει κοινοποιηθεί στον Εισαγγελέα Εφετών Πειραιώς, στη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικών Υπηρεσιών του Δήμου Πειραιά, στην δικαστική συμπαραστάτρια και στην συμπαραστατούμενη, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρ. 122 § 1, 123, 126 § 1α, 128 §§ 1 και 4, 136 § 1, 741, 748, 760 και 802 §§ 1 και 2 KΠολΔ, όπως προαναφέρθηκε. Πρέπει, επομένως, η έφεση να γίνει τυπικά δεκτή (άρθρο 532 KΠολΔ) και να ερευνηθεί περαιτέρω για το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (αρθρ. 533 §1 KΠολΔ), κατά την ίδια, ως άνω, διαδικασία, μέσα στα όρια που καθορίζονται με αυτήν.
3.Σύμφωνα με το άρθρο 535 ΚΠολΔ υποχρέωση αναπομπής μετά την εξαφάνιση της εκκαλούμενης απόφασης διατηρήθηκε μόνο σε περίπτωση σφάλματος ως προς την καθ’ ύλη αρμοδιότητα, ενώ ως προς την κατά τόπο αρμοδιότητα, μόνο όταν η διαφορά υπάγεται σε δεύτερο βαθμό σε εφετείο άλλης περιφέρειας. Αν, αντίθετα, υπάγεται πρωτοδίκως σε διάφορο κατά τόπο αρμόδιο δικαστήριο, το οποίο όμως λειτουργικά υπάγεται στην περιφέρεια του δικάζοντος εφετείου, τότε η παραπομπή είναι απλώς δυνητική (άρθ. 535 § 2 ΚΠολΔ) (ΕφΝαυπλ 460/2007, ΕΠολΔ 3/2008.390-392, σχόλιο Π. Αρβανιτάκη). Συνεπώς, εφόσον το κριτήριο για να διακρατήσει ή να παραπέμψει το Δικαστήριο την υπόθεση αποτελεί μόνο το αν δικαστήριο που κρίνεται ως αρμόδιο βρίσκεται εκτός της έδρας του κατ’ έφεση δικάζοντος δικαστηρίου, είναι προφανές ότι παραπομπή μπορεί να γίνει και προς το Δικαστήριο που εξέδωσε την εκκαλουμένη απόφαση (επιχ. από Ν. Νίκας, Εγχειρίδιο πολιτικής δικονομίας, 4η έκδ., 2022, § 115, σ. 959, αρ. 5. Η αναπομπή, όπως άλλωστε και η διακράτηση, διατάσσεται αυτεπαγγέλτως από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο. Ενδεχόμενη αίτηση του διαδίκου με περιεχόμενο την αναπομπή ή τη διακράτηση της υπόθεσης μετά την εξαφάνιση της εκκαλουμένης μπορεί να εκληφθεί απλώς ως έκφραση της βούλησης του εκκαλούντος να εξετασθεί η υπόθεσή του κατ’ ουσίαν από δικαστήρια και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας ή, αντίστοιχα, αποκλειστικά και μόνον από το εφετείο. Η βούληση αυτή, αν πρόκειται για περίπτωση δυνητικής αναπομπής ή διακράτησης (άρθρ. 535 Ι, περίοδος β’, ΙΙ 2), μπορεί να συνεκτιμηθεί από το εφετείο, χωρίς πάντως να προκαλείται καμία σχετική δέσμευση. Το εφετείο μπορεί να διατάξει την αναπομπή ή τη διακράτηση καταρχήν κατ’ ελεύθερη κρίση και μόνο κατ’ εξαίρεση υποχρεωτικά, αν συντρέχει η περίπτωση του άρθρ. 535 Ι, περίοδος α’ (υποχρεωτική διακράτηση), και ΙΙ 1 (υποχρεωτική αναπομπή). Η επιλογή του εφετείου μεταξύ αναπομπής ή διακράτησης, ως αποτέλεσμα της στάθμισης μεταξύ του κανόνα των δύο βαθμών δικαιοδοσίας και της αρχής της οικονομίας της δίκης, δεν μπορεί παρά να αναζητείται in concreto. Τέτοια κριτήρια, ενδεικτικά να είναι το είδος ή η φύση της επίδικης διαφοράς, η οποία ενδεχομένως να αναδεικνύει ως πρωτεύον στοιχείο της αξίωσης δικαστικής προστασίας την ταχεία επίλυση της διαφοράς έναντι της ενδεχόμενης διέλευσής της από αμφότερους τους βαθμούς δικαιοδοσίας, η ευχερής απόφανση ως προς την ουσία της διαφοράς από το εφετείο, η διερεύνηση δηλαδή της ουσίας χωρίς ιδιαίτερη δυσχέρεια, η βούληση των διαδίκων, οι οποίοι μπορεί να επιθυμούν προεχόντως είτε τη διέλευση της διαφοράς από τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας είτε την άμεση εκδίκασή της από το εφετείο, μετά την εξαφάνιση της εκκαλουμένης (Π. Αρβανιτάκης, Η κατ΄ ουσίαν έρευνα της διαφοράς μετά την εξαφάνιση της πρωτόδικης αποφάσεως κατά τον ΚΠολΔ, 2001, § 5, σ. 125-130, ΕφΑνΚρ 20/2024 ΝΟΜΟΣ) [ΕφΠειρ 456/2024 δημ. ιστοσελίδα Εφετείου Πειραιώς]. Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 801 § 1 KΠολΔ, προκύπτει ότι όταν ζητείται η παύση ή η αντικατάσταση του δικαστικού συμπαραστάτη ή των μελών του εποπτικού συμβουλίου της δικαστικής συμπαράστασης, αρμόδιο είναι το δικαστήριο της συνήθους διαμονής του τελούντος υπό συμπαράσταση προσώπου. Η διάταξη αυτή είναι ειδικότερη της διάταξης του άρθρου 758 ΚΠολΔ, που καθιστά αρμόδιο Δικαστήριο για την ανάκληση και τη μεταρρύθμιση απόφασης που εκδόθηκε κατά την προκείμενη διαδικασία, αυτό που εξέδωσε την αρχική απόφαση. Συνεπώς, η ειδική διάταξη του άρθρου 801 § 1 KΠολΔ εφαρμόζεται ακόμα κι όταν είναι άλλο το αρχικώς επιληφθέν Δικαστήριο που διόρισε τα υπό παύση και αντικατάσταση πρόσωπα. Περαιτέρω, ως συνήθης διαμονή, που είναι σύνδεσμος διάφορος της κατοικίας κατά την έννοια των άρθρων 51 επ. ΑΚ και 22 ΚΠολΔ, νοείται ο τόπος εγκατάστασης ενός προσώπου με τη φυσική του παρουσία εκεί για εύλογο χρονικό διάστημα και με πρόθεση κατάργησης τυχόν προηγούμενης διαμονής και περαιτέρω παραμονής σε αυτόν το νέο τόπο, ώστε να καταστεί το σύνηθες, αν όχι το μόνιμο, κέντρο των συμφερόντων του. Για τον προσδιορισμό του τόπου αυτού πρέπει να συνεκτιμώνται όλα τα πραγματικά στοιχεία που συντρέχουν στη συγκεκριμένη περίπτωση και μπορούν να θεωρηθούν ως συστατικά της δημιουργίας συνήθους διαμονής. Συνεπώς, είναι δυνατό, για ορισμένο χρονικό διάστημα, ο τόπος νόμιμης κατοικίας και συνήθους διαμονής ενός προσώπου να μην ταυτίζονται. Εξάλλου, κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας δεν επέρχεται παρέκταση τοπικής αρμοδιότητας, ακόμα κι αν μετέχοντα πρόσωπα, πλην του αιτούντος, παραστούν στη συζήτηση, χωρίς να προβάλλουν αντιρρήσεις για την τοπική αρμοδιότητα (άρθρα 741, 42 § 2 και 740 § 2 KΠολΔ) (ΜΠρΠατρ 445/2016 ΝΟΜΟΣ).
4.Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1667 του ΑΚ, η υποβολή στη δικαστική συμπαράσταση αποφασίζεται από το Δικαστήριο ύστερα από αίτηση του ίδιου του πάσχοντος ή του συζύγου του, εφόσον υπάρχει έγγαμη συμβίωση, ή των γονέων ή των τέκνων του ή του εισαγγελέα ή και αυτεπαγγέλτως ή και του επιτρόπου (προκειμένου περί ανηλίκου κατ’ άρθρο 1666 του ΑΚ). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 1682 εδ. α’ ΑΚ, σε κάθε περίπτωση στερητικής δικαστικής συμπαράστασης έχουν, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, ανάλογη εφαρμογή οι διατάξεις για την επιτροπεία ανηλίκων. Έτσι, στο άρθρο 1650 του ΑΚ, ορίζεται ότι το λειτούργημα του επιτρόπου παύει αυτοδικαίως, αν αυτός, μετά την έναρξη της επιτροπείας, χάσει εν όλω ή εν μέρει τη δικαιοπρακτική του ικανότητα ή τεθεί υπό προσωρινό δικαστικό συμπαραστάτη ή κηρυχθεί σε αφάνεια ή διαταχθεί δικαστική επιμέλεια των υποθέσεών του, σύμφωνα δε με το άρθρο 1651 ΑΚ, το Δικαστήριο παύει με αίτηση του εποπτικού συμβουλίου ή και αυτεπαγγέλτως τον επίτροπο, όταν συντρέχει σπουδαίος λόγος, ιδίως αν κρίνει ότι η συνέχιση της επιτροπείας του μπορεί να θέσει σε κίνδυνο, λόγω παραμέλησης των καθηκόντων του ή για άλλο λόγο, τα συμφέροντα του ανηλίκου. Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι τα πρόσωπα που νομιμοποιούνται για την κίνηση της διαδικασίας υποβολής του πάσχοντος ενηλίκου σε δικαστική συμπαράσταση λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής (δηλαδή με εξαίρεση την περίπτωση της σωματικής αναπηρίας) είναι ο πάσχων, ο σύζυγος αυτού, οι γονείς του, τα τέκνα του και ο Εισαγγελέας ή και το Δικαστήριο αυτεπαγγέλτως, υποκινούμενο είτε από τα αναφερόμενα στο άρθρο 1668 του ΑΚ πρόσωπα, ήτοι δημόσιους ή δημοτικούς υπαλλήλους, εισαγγελείς, όργανα των αρμόδιων κοινωνικών υπηρεσιών και προϊσταμένους μονάδων ψυχικής υγείας, οι οποίοι κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, έχουν πληροφορηθεί περίπτωση που μπορεί να συνεπάγεται την υποβολή προσώπου σε δικαστική συμπαράσταση, είτε από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο που δείχνει ενδιαφέρον για τον πάσχοντα. Πέραν δε από τα περιοριστικώς αναφερόμενα στο νόμο πρόσωπα, ουδείς άλλος, όπως συγγενής, ακόμη και αδελφός, ή πολύ περισσότερο άλλος που δικαιολογεί έννομο συμφέρον, νομιμοποιείται σε υποβολή αιτήσεως για την κήρυξη σε δικαστική συμπαράσταση του πάσχοντος. Επίσης, προκύπτει ότι όπου στο κεφάλαιο της δικαστικής συμπαράστασης δεν υπάρχει ειδική διαφορετική ρύθμιση, ως προς το ζήτημα της παύσης ή αντικατάστασης του δικαστικού συμπαραστάτη, προβλέπεται αναλογική εφαρμογή των διατάξεων για την επιτροπεία ανηλίκων και σε εναρμόνιση προς την προεκτεθείσα αντίληψη του αποκλεισμού της επεμβάσεως στη δίκη για την υποβολή σε δικαστική συμπαράσταση τρίτων προσώπων προς αποτροπή αντιδικιών μεταξύ αυτών και διαβουλεύσεων για την τύχη του πάσχοντος, το δικαίωμα υποβολής αίτησης παύσης ή αντικατάστασης του δικαστικού συμπαραστάτη, περιορίζεται μόνο στο εποπτικό συμβούλιο ως όργανο, μη δυνάμενο να ασκηθεί από τα επί μέρους μέλη του ή από συγγενείς του συμπαραστατέου και στο Δικαστήριο αυτεπαγγέλτως (ΑΠ 1103/2005, ΕφΑθ 2492/2025, ΕφΔωδ 179/2022, ΕφΑθ 1834/2013 δημ. ΤΝΠ-ΔΣΑ, ΕφΑθ 2089/2011 ΕλλΔνη 2011. 1439, ΕφΑθ 816/2009, Γεωργιάδης Απ. Οικογενειακό Δίκαιο, έκδ. 2014. σελ. 836, Αρβανιτάκης σε Κεραμέα/Κονδύλη/Νίκα, Ερμηνεία KΠολΔ άρθρο 801 αριθ. 2). Επίσης, από τη διάταξη του άρθρου 1642 εδ. β’ του ΑΚ, καθώς και από τη διάταξη του άρθρου 1651 του ΑΚ, συνάγεται ότι το δικαίωμα υποβολής αίτησης παύσης ή αντικατάστασης των μελών του εποπτικού συμβουλίου περιορίζεται μόνο στο δικαστικό συμπαραστάτη και στο Δικαστήριο αυτεπαγγέλτως, μη δυνάμενο να ασκηθεί από συγγενείς του συμπαραστατέου (ΕφΠατρ 378/2008, ΑχαΝομ 2009. 210). Και στις δύο ανωτέρω περιπτώσεις παύσης ή αντικατάστασης του δικαστικού συμπαραστάτη και των μελών του εποπτικού συμβουλίου, η υπόθεση εισάγεται στο Δικαστήριο είτε με αίτηση του νομιμοποιούμενου προσώπου, είτε αυτεπαγγέλτως με πράξη του αρμόδιου Δικαστή, κατά το άρθρο 747 § 4 του KΠολΔ. Μάλιστα, η κατά το ως άνω άρθρο, αυτεπάγγελτη ενέργεια του Δικαστηρίου συνίσταται στην έκδοση πράξης εκ μέρους του αρμόδιου Δικαστή, με την οποία διατάσσεται η εισαγωγή της υπόθεσης προς συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου (ΜΕφΑνΚρητ 219/2024, ΕφΑθ 1686/2024 ΝΟΜΟΣ, ΕφΘρακ 233/2023 ΤΝΠ QUALEX, ΕφΔωδ 233/2021 ΤΝΠ QUALEX). Επομένως, πέραν από τα περιοριστικώς αναφερόμενα στο νόμο κατά τα ως άνω πρόσωπα, κανένα άλλο πρόσωπο, όπως συγγενής, για παράδειγμα αδελφός ή πολύ περισσότερο άλλος που δικαιολογεί έννομο συμφέρον ακόμη και η Εισαγγελική αρχή δεν νομιμοποιείται σε υποβολή αίτησης για την παύση και αντικατάσταση του δικαστικού συμπαραστάτη ή και του εποπτικού συμβουλίου ως οργάνου (ΕφΘεσ 657/2026, ΕφΑθ 2492/2025 δημ. ΝΟΜΟΣ).
5. Με την κρινόμενη έφεση οι αιτούντες-εκκαλούντες εκθέτουν ότι δυνάμει της υπ’ αριθμ. 97/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης τέθηκε σε πλήρη στερητική δικαστική συμπαράσταση η …………., διορίστηκε προσωρινή δικαστική συμπαραστάτρια αυτής για το χρονικό διάστημα από τη δημοσίευση μέχρι την τελεσιδικία της ως άνω απόφασης και οριστική δικαστική συμπαραστάτρια αυτής για τον μετέπειτα της τελεσιδικίας της ως άνω απόφασης χρόνο η μητέρα της, ………., καθώς επίσης διορίστηκε τριμελές εποπτικό συμβούλιο για το χρονικό διάστημα μετά την τελεσιδικία της ως άνω απόφασης αποτελούμενο από τον πρώτο αιτούντα και ήδη πρώτο εκκαλούντα, αδελφό της αιτούσας, ως πρόεδρο και τις δεύτερη και τρίτη αιτούσες και ήδη δεύτερη και τρίτη εκκαλούσες ως μέλη, άπαντες τότε κάτοικοι ………. Εν συνεχεία, τον Οκτώβριο του έτους 2024 η δικαστική συμπαραστάτρια και η συμπαραστατουμένη μετοίκησαν στον Πειραιά και έκτοτε διαμένουν μόνιμα σε μισθωμένη οικία στην οδό ………, πλησίον της οικίας του πρώτου αιτούντος-εκκαλούντος, ο οποίος ομοίως κατοικεί πλέον στον ……. επί της ………. Εξαιτίας του γεγονότος αυτού αλλά και της προχωρημένης ηλικίας της δικαστικής συμπαραστάτριας, η οποία είναι 81 ετών, οι αιτούντες, πρόεδρος και μέλη του άνω εποπτικού συμβουλίου της συμπαράστασης, άσκησαν ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς την από 22.12.2025 με ΓΑΚ/ΕΑΚ ………../2026 αίτηση και ζήτησαν την παύση της …………….. από τη θέση του δικαστικού συμπαραστάτη της ………. και την αντικατάστασή της από τον πρώτο αιτούντα, καθώς επίσης την παύση των λοιπών μελών του εποπτικού συμβουλίου και την αντικατάστασή τους με τα αναφερόμενα στην αίτηση πρόσωπα. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο εξέδωσε την υπ’ αριθμ. 4659/2026 απόφασή του διά της οποίας κήρυξε εαυτό κατά τόπον αναρμόδιο για την συζήτηση της υπόθεσης και την παρέπεμψε προς εκδίκαση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Κατά της απόφασης αυτής παραπονούνται οι αιτούντες και ήδη εκκαλούντες, με την υπό κρίση έφεσή τους, για τους αναφερόμενους σε αυτήν λόγους που ανάγονται σε εσφαλμένη ερμηνεία και κακή εφαρμογή του νόμου και εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων, με αίτημα να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη ώστε να γίνει δεκτή η αίτησή τους.
6. Με τον πρώτο λόγο και τον δεύτερο λόγο της υπό κρίση έφεσης οι εκκαλούντες παραπονούνται ότι το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο έσφαλε επειδή έκρινε εαυτόν κατά τόπον αναρμόδιο και παρέπεμψε την υπόθεση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Αναφορικά με τους λόγους αυτούς λεκτέα τα εξής: Από την επισκόπηση των προσκομιζόμενων από τους εκκαλούντες εγγράφων, προκύπτει ότι πράγματι τον Οκτώβριο του έτους 2024 η δικαστική συμπαραστάτρια και η συμπαραστατουμένη μετοίκησαν στον …… και έκτοτε διαμένουν μόνιμα στην οδό ……….. σε μισθωμένη οικία στο όνομα της δικαστικής συμπαραστάτριας με τριετή σύμβαση μίσθωσης έως την 30.09.2027, με πρόθεση μόνιμης εγκατάστασης. Συνεπώς παρά το γεγονός, ότι κατά το χρόνο έκδοσης της υπ’ αριθμ. 97/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης η συμπαραστατούμενη …………… είχε νόμιμη κατοικία την κατοικία της μητέρας της και εν συνεχεία διορισμένης συμπαραστάτριάς της στην Θεσσαλονίκη (άρθρο 56 § 2 ΑΚ), εν συνεχεία κατά τον χρόνο άσκησης της από 22.12.2025 με ΓΑΚ/ΕΑΚ ……../2026 αίτηση, είχε ήδη αποκτήσει συνήθη διαμονή στον …., όπου εγκαταστάθηκε με τη μητέρα της. Κατόπιν τούτων και με δεδομένο ότι όταν ζητείται η παύση ή η αντικατάσταση του δικαστικού συμπαραστάτη ή των μελών του εποπτικού συμβουλίου της δικαστικής συμπαράστασης, αρμόδιο είναι το δικαστήριο της συνήθους διαμονής του τελούντος υπό συμπαράσταση προσώπου κατ’ άρθρο 801 § 1 KΠολΔ, το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς ήταν κατά τόπο αρμόδιο να δικάσει την κρινόμενη αίτηση. Συνεπώς, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που με την εκκαλουμένη κήρυξε εαυτό κατά τόπον αναρμόδιο για την εκδίκαση της υπό κρίση αίτησης και παρέπεμψε την υπόθεση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, έσφαλε κατά την ερμηνεία του νόμου και πρέπει, αφού γίνουν δεκτοί οι ερευνώμενοι λόγοι έφεσης και η έφεση στο σύνολό της, να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη στο σύνολό της, να διακρατηθεί η υπόθεση από το Δικαστήριο αυτό και να ερευνηθεί η αίτηση των εκκαλούντων ως προς την νομική και ουσιαστική βασιμότητά της κατά την αυτή ως άνω διαδικασία, κατά την οποία εκδόθηκε και η εκκαλουμένη απόφαση (άρθρα 524 § 1, 532, 533 § 1 ΚΠολΔ), ενώ, τέλος, το παράβολο που προκατέβαλαν οι εκκαλούντες κατά την κατάθεση της έφεσής τους, πρέπει να αποδοθεί σε αυτούς (άρθρο 495 § 3 εδ. γ’ ΚΠολΔ). Η υπό κρίση αίτηση με το προαναφερόμενο περιεχόμενο τυγχάνει απαράδεκτη ως προς το αίτημα περί παύσης των μελών του εποπτικού συμβουλίου και αντικατάστασής τους με τα αναφερόμενα στην αίτηση πρόσωπα λόγω έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης των αιτούντων, καθώς, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην προηγηθείσα υπό (4) νομική σκέψη, κατά τις αναλογικά εφαρμοζόμενες διατάξεις των άρθρων 1639, 1642, 1651 ΑΚ, αποκλειστικά νομιμοποιούμενα πρόσωπα προς υποβολή της αίτησης για αντικατάσταση των μελών του εποπτικού συμβουλίου είναι ο δικαστικός συμπαραστάτης και το Δικαστήριο αυτεπαγγέλτως. Για την αυτεπάγγελτη, όμως, αντικατάσταση των οργάνων της συμπαράστασης απαιτείται, σύμφωνα με τις ανωτέρω εκτεθείσες νομικές σκέψεις, εισαγωγή της υπόθεσης προς συζήτηση, με πράξη του αρμόδιου Δικαστή κατά τη διάταξη του άρθρου 747 § 4 KΠολΔ, η οποία στην προκείμενη περίπτωση δεν έχει εκδοθεί. Ως προς το αίτημα παύσης και αντικατάστασης του δικαστικού συμπαραστάτη η αίτηση είναι ορισμένη και νόμιμη, στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 1651, 1669, 1670, 1674, 1681, 1682 ΑΚ. Πρέπει συνεπώς να εξεταστεί περαιτέρω ως προς την ουσιαστική της βασιμότητα, δεδομένου ότι όπως προαναφέρθηκε, έχει τηρηθεί και η νόμιμη προδικασία που, προβλέπεται από τις διατάξεις των άρθρων 748, 760, 796 § 3 KΠολΔ και 1674 ΑΚ, με την επίδοση αντιγράφου της πράξης στον Εισαγγελέα Εφετών Πειραιώς και στην αρμόδια κοινωνική υπηρεσία. Επισημαίνεται ότι η μη υποβολή έκθεσης της τελευταίας δεν κωλύει τη συζήτηση της υπόθεσης, καθόσον η έκθεση δεν είναι δεσμευτική, αλλά απλά συνεκτιμάται, με συνέπεια η παράλειψη προσαγωγής της να μη δημιουργεί τυπικό απαράδεκτο για τη συζήτηση της υπόθεσης και την έκδοση σχετικής απόφασης (πρβλ. ΑΠ 1413/2011 ΝΟΜΟΣ).
7.Από όλα τα έγγραφα του φακέλου της δικογραφίας, τα οποία λαμβάνονται υπόψη είτε προς άμεση απόδειξη είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων και από τα οποία ορισμένα μνημονεύονται ειδικότερα στη συνέχεια, χωρίς όμως να παραλείπεται κανένα κατά την ουσιαστική εκτίμηση της υπόθεσης, αποδεικνύονται τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Με την υπ’ αριθμ. 97/2013 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης που έχει ήδη καταστεί τελεσίδικη (βλ. το με αριθμό …./24.02.2026 πιστοποιητικό του γραμματέα του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης η ………, τότε κάτοικος …………..(……….), η οποία πάσχει από σύνδρομο Down με δείκτη νοημοσύνης κατώτερο των 30 βαθμών, με συνολικό ποσοστό αναπηρίας 67% και αδυνατεί πλήρως να επιμεληθεί του εαυτού της και της περιουσίας της, τέθηκε σε καθεστώς πλήρους στερητικής δικαστικής συμπαράστασης ύστερα από αίτηση της μητέρας της, ……….. Ακολούθως με την ίδια ως άνω απόφαση, διορίσθηκε προσωρινός δικαστικός συμπαραστάτης αυτής για το χρονικό διάστημα από την έκδοση της ως άνω απόφασης μέχρι την τελεσιδικία της και οριστικός δικαστικός συμπαραστάτης για το μετέπειτα της τελεσιδικίας χρόνο η μητέρα της, ……., τότε κάτοικος …. (………), καθώς και τριμελές εποπτικό συμβούλιο αποτελούμενο από τους αιτούντες, ήτοι τους 1) ………., τότε κάτοικο … (………….), αδελφό της συμπαραστατουμένης, ως πρόεδρο, 2) ……….., κάτοικο … (……….), ως μέλος και 3) ……….. …… (……….), ως μέλος. Τον Οκτώβριο του έτους 2024 η δικαστική συμπαραστάτρια και η συμπαραστατουμένη μετοίκησαν στον … και έκτοτε διαμένουν μόνιμα σε μισθωμένη οικία στην οδό ……….., πλησίον της οικίας του πρώτου αιτούντος, ο οποίος ομοίως κατοικεί πλέον στον …… επί της . ……… Πλην όμως η ως άνω δικαστική συμπαραστάτρια, η οποία είναι 81 ετών, αδυνατεί πλέον λόγω της προχωρημένης ηλικίας της να ανταποκριθεί με επάρκεια στα καθήκοντα που επιβάλλει το λειτούργημα της δικαστικής συμπαράστασης, με αποτέλεσμα να υφίσταται κίνδυνος για τα συμφέροντα της συμπαραστατουμένης και ως εκ τούτου συντρέχει σπουδαίος λόγος διορισμού νέου δικαστικού συμπαραστάτη προς αντικατάσταση της ως άνω. Καταλληλότερο δε πρόσωπο προς τούτο κρίνεται, με αποκλειστικό γνώμονα το συμφέρον της συμπαραστατουμένης, όπως το καθορίζουν οι βιοτικές και ψυχικές ανάγκες της, ο πρώτος αιτών αδελφός της, πρόεδρος μέχρι σήμερα του εποπτικού συμβουλίου κατά τα προηγούμενα, ο οποίος παρέχει τα εχέγγυα ότι θα ασκήσει υπεύθυνα, με επάρκεια και συνέπεια το λειτούργημα που του ανατίθεται, ενεργώντας πάντοτε προς το συμφέρον της συμπαραστατουμένης, δεδομένου ότι ήδη την φροντίζει και την περιποιείται, ενώ την περιβάλλει με αίσθημα αγάπης και στοργής λόγω και του στενού συγγενικού δεσμού που τους συνδέει. Εξάλλου και η ίδια η δικαστική συμπαραστάτρια με την από 21.09.2026 υπεύθυνη δήλωσή της εκφράζει την επιθυμία της να αντικατασταθεί στα καθήκοντά της από τον πρώτο αιτούντα υιό της. Συνέπεια των ανωτέρω, πρέπει η αίτηση να γίνει εν μέρει δεκτή ως βάσιμη και κατ’ ουσίαν, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο διατακτικό. Περαιτέρω, πρέπει να διαταχθεί κατ’ άρθρο 766 KΠολΔ, η Γραμματέας του Δικαστηρίου τούτου να ειδοποιήσει τη γραμματεία του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου να καταχωρήσει το διατακτικό της παρούσας απόφασης στο ειδικό βιβλίο που τηρείται σ’ αυτό κατ’ άρθρο 776 KΠολΔ. Τέλος, πρέπει να επιδοθεί η παρούσα με την επιμέλεια του Δικαστηρίου στα πρόσωπα που αναφέρονται στο άρθρο 802 § 4 KΠολΔ, καθώς επίσης και στη συμπαραστατούμενη, με την υπενθύμιση του δικαιώματος τους να ασκήσουν ένδικα μέσα, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό. Τα δικαστικά έξοδα του παρόντος βαθμού δικαιοδοσίας, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος της περιουσίας της συμπαραστατούμενης (άρθρο 746 ΚΠολΔ) σύμφωνα με τα οριζόμενα στο διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
ΔΕΧΕΤΑΙ τυπικά και κατ’ ουσία την έφεση.
ΕΞΑΦΑΝΙΖΕΙ την υπ’ αριθμ. 4659/2026 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς.
ΚΡΑΤΕΙ και ΔΙΚΑΖΕΙ την από 22.12.2025 με ΓΑΚ/ΕΑΚ ………./2026 αίτηση.
ΔΕΧΕΤΑΙ εν μέρει την αίτηση.
ΠΑΥΕΙ την ………, κάτοικο ……. (……..), από τα καθήκοντα του δικαστικού συμπαραστάτη της συμπαραστατούμενης ……………., κατοίκου …… (……….).
ΔΙΟΡΙΖΕΙ νέο δικαστικό συμπαραστάτη της συμπαραστατούμενης ………….τον πρώτο αιτούντα αδερφό της ………… κάτοικο …….. (………) σε αντικατάσταση της μέχρι σήμερα δικαστικού συμπαραστάτη, ……….
ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ τη Γραμματέα αυτού του Δικαστηρίου α) να ειδοποιήσει τη γραμματεία του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου να καταχωρήσει το διατακτικό της παρούσας απόφασης στο ειδικό βιβλίο που τηρείται σ’ αυτό κατ’ άρθρο 776 και β) να επιμεληθεί για την επίδοση της παρούσας στον ως άνω διορισθέντα δικαστικό συμπαραστάτη, στη συμπαραστατούμενη, στην αρμόδια κοινωνική υπηρεσία, στον Εισαγγελέα Εφετών Πειραιώς και στα μέλη του εποπτικού συμβουλίου με την υπενθύμιση του δικαιώματος τους να ασκήσουν ένδικα μέσα.
ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ τα δικαστικά έξοδα του παρόντος βαθμού δικαιοδοσίας σε βάρος της περιουσίας της συμπαραστατούμενης, τα οποία ορίζει στο ποσό των πεντακοσίων ευρώ (500 €).
ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του παραβόλου ποσού εκατό ευρώ (100 €) που έχει κατατεθεί, στους εκκαλούντες.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίστηκε και δημοσιεύτηκε σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στον Πειραιά, χωρίς την παρουσία των διαδίκων και των πληρεξούσιων δικηγόρων τους, την 16 Νοεμβρίου 2026.
Η ΔΙΚΑΣΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ